Seddülbahir’de Yalnız Bir Mezar ( Muzaffer Albayrak )

Tarih: 03/05/2009   /   Toplam Yorum 3   / Yazar Adı:      /   Okunma 24279

Çanakkale Savaşı ile yakından ilgilenmeye başlayan bir araştırmacının İngiliz Yarbay Charles Doughty-Wylie’nin öyküsünden etkilenmemesi mümkün değildir. Savaştan önce Türkiye’de görev yapan, 1909’da Adana Ermeniler ile Türkler arasında yaşanan acı olaylara bizzat tanık olan , olayları yatıştırmaya çalışırken yaralanan , 1912-13 Balkan Savaşları sırasında Türk ordusunda İngiliz Kızılhaç görevlisi olarak bulunan ve hizmetlerinden dolayı padişah tarafından ikinci rütbeden Mecidiye Nişanı alan Türk dostu İngiliz subay, 1.Dünya Savaşı’nın başlaması, İngilizlerin Osmanlı’ya savaş açmasıyla eski dostları ile karşı karşıya gelecektir. Müttefik orduların komutanı Hamilton tarafından en değerli subaylarından biri kabul edilen Daughty-Wylie, 25 Nisan 1915 günü Seddülbahir’e çıkarma yapan Royal Welsh Fusiliers alayında görev alır. Türklere olan saygısından dolayı askerini silahsız olarak yönetecek, bir gün sonra da Mehmetçiğin ateşiyle vurularak öldürülecektir. Araştırmacı Muzaffer Albayrak D.Wylie’nin trajik öyküsünün ayrıntılarını bize aktarırken ölümünden sonra da başka bir noktaya dikkati çekiyor. Eşi Lilian’ın , mezar yerine zarar gelmemesi ve bakımı için savaş devam ederken ve savaşın bitiminden sonra Osmanlı Hükümeti nezdinde gösterdiği çabaları Başbakanlık Osmanlı Arşiv belgeleriyle gözler önüne seriyor. Lilian D.Wylie eşine yakın olmak için 1927 yılına kadar Türkiye’de Kızılhaç’ta görev alacak, fakir Müslüman ailelere hizmet edecektir (NTV Tarih Nisan 2009)

 

Bugün Seddülbahir köyü meydanından Yahya Çavuş Abidesi’ne giden yolun başındaki kısa yolu tırmanıp düzlüğe ulaştığınız yerde, hemen sağınızda; Çanakkale Savaşı esnasında en fazla isim verilen küçük tepeyi görürsünüz. Kaçırmanıza imkân yok; zira üzerinde eski bir su deposunu taşıyan büyük bir direk bulunuyor. Yakın zamanlara kadar buradaki iki selvi ağacının yerinde ise yeller esiyor.

İngilizler savaşın ilk günü, 25 Nisan 1915’te hemen aşağıdaki Ertuğrul Koyu’na çıktıklarında, bu küçük tepe savunmanın belkemiğini oluşturmuş; Türk askerleri bu bölgedeki İngilizleri ertesi sabaha kadar kıyı şeridine çakarak Alçıtepe ve Kilitbahir Platosu’nu korumuş; Mahmut Sabri adındaki kahraman tabur komutanı sayesinde, arkasında dünyanın en güçlü donanması bulunan ve kendisinden sayıca altı kat üstün olan düşmana bir daha asla telafi edemeyeceği bir zaman kaybettirmişti. Mahmut Sabri 26 Nisan günü, yanında sağ kalan az sayıda askeriyle birlikte, saat 14.30’da bu tepeyi terk etti.

Bugün tepede dikkat çeken şey ise, etrafı ince bir zincirle çevrili bir mezardır. Çanakkale’de muharebe alanlarındaki mezarlıklar dışında tek mezar budur. Burada yatan kişinin hikâyesi de belki savaşın en hazin hikâyelerinden biridir.

 

 

 

İngiliz Yarbay Charles Hotham Montagu Doughty-Wylie her bakımdan özel bir insandı. 1868’de doğdu; parlak bir askeri kariyerin ardından, 1904 yılında Hindistan’da Lilian Wylie ile evlendi ve eşinin soyadını da kendi soyadıyla birlikte taşımaya başladı.

 

Doughty-Wylie, Türkiye ile 1896’da askeri diplomat olarak gittiği Girit’te tanıştı. 1906 yılında İngiliz konsolos yardımcısı olarak Konya’da ve Mersin’de bulundu. 1909 yılında Mersin’de görevliyken patlak veren Ermeni olayları üzerine Adana’ya gitti ve burada elinden geldiğince tarafları sakinleştirmeye çalıştı. Silahların patladığı, evlerin yakıldığı bir ortamda sokağa çıkarak kendini olayların ortasına attı ve bu sırada yaralandı.

1912-13 Balkan Savaşları sırasında Türk ordusunda İngiliz Kızılhaç görevlisi olarak bulundu ve hizmetlerinden dolayı padişah tarafından ikinci rütbeden Mecidiye Nişanı, İngiltere kralından da “Companion of the Order of St. Michael and St. George” (CMG) madalyasını aldı. Bu savaşta eşi Lilian da gönüllü hemşirelik yapmıştı.

Doughty-Wylie, 1. Dünya Savaşı başlayınca 46 yaşındaydı ve yarbay rütbesiyle İngiliz ordusunda Royal Welch Fusiliers Alayı’na katıldı. Artık Türklerle beraber değil, onlara karşı savaşacaktı. Çok iyi düzeyde Türkçe bilmesi, Türkler ve askeri teşkilatı hakkında ayrıntılı bilgiye sahip olması sebebiyle, "Gelibolu Seferi"ne hazırlanan Akdeniz Seferi Kuvvetleri Komutanı Hamilton tarafından özel karargâh personeli arasına dâhil edildi.

Doughty-Wylie 25 Nisan günü Ertuğrul Koyu’na yapılan çıkarma başarılı olmayınca, ertesi gün Seddülbahir köyüne yapılacak saldırının komutasını üstlendi. Savaş sırasında Seddülbahir köyü, bugün olduğu gibi Ertuğrul Koyu’na yayılmamıştı ve evler kalenin doğusunda Morto Koyu’na doğru yer alıyordu.

24 saattir Seddülbahir Kalesi yıkıntıları arasında direnen az sayıda Türk askeri köye çekildi ve Doughty-Wylie komutasındaki İngiliz birlikleri öğle saatlerinde kaleyi ele geçirdi. Köyün içindeki son silah sesi de kesildikten sonra İngilizler duruma hâkim oldular ve önlerinde sadece 80 şehit bulabildiler. Bunun iki katından fazla ölü ve bir o kadar da yaralı vermişlerdi.

Doughty-Wylie ve yanındakilerin bir sonraki hedefi, yazının başında belirttiğimiz Harapkale Tepe’ydi.

Saat 14.00’te tepeye doğru saldırı başladı ve Yarbay Doughty-Wylie askerlerinin önünde, elinde silah yerine sadece bir baston taşıdığı halde, onları yüreklendirmeye çalışırken başından vurularak öldürüldü[1]. İngiliz askerleri yarbaylarını hemen oraya gömdüler ve Doughty-Wylie’nin mezarı savaş boyunca muhafaza edildi. Kendisine ölümünden sonra, İngilizlerin en yüksek nişanı kabul edilen "Victoria Cross" verildi.

 

 

Muharebelerin şiddetini kaybettiği, soğukların başladığı o yılın 17 Kasım günü, Seddülbahir’e yanaşan bir filikadan, herkesin meraklı bakışları arasında bir kadın indi. Yüzü bir peçeyle kapalı olan kadın, yanındaki bir subayla birlikte Doughty-Wylie’nin mezarına yöneldi ve buraya küçük bir çelenk bıraktıktan sonra sahile döndü; kendisini bekleyen aynı filikayla açıktaki gemilerden birine doğru uzaklaştı.

Muharebeler boyunca, cephe hattına geldiği bilinen iki kadından biri olan bu kişinin, Doughty-Wylie’nin nesi olduğu sorusu çok yakın zamana kadar cevaplanamamıştı. Aslında sadece iki ihtimal üzerinde duruluyordu: Karısı ya da sevgilisi.

Doughty-Wylie’nin sevgilisi olan kişi, daha doğrusu ona âşık olan kadın, ünlü İngiliz istihbaratçı ve arkeolog Gertrude Bell’di. Aralarındaki ilişki de –her ne kadar bazı Bell biyografi yazarları tarihe ateşli sahneler eklemişseler de- mektup arkadaşlığından ileri gitmemişti.

Doughty-Wylie’nin karısı Lilian ise eşinin ölüm haberini aldığında Fransa’da, Batı cephesinde bir hastanede hemşirelik yapıyordu.

Arşivlerde son bulduğumuz belgeler, savaş sırasındaki ziyareti gerçekleştiren kişinin, Doughty-Wylie’nin karısı Lilian olduğunu kesine yakın ortaya koyuyor. Çanakkale’de savaş sona erdikten sonra Bayan Doughty-Wylie eşinin mezarına bir zarar gelmemesi ve korunması için İstanbul’daki A.B.D Büyükelçiliği vasıtasıyla ricada bulunmuş ve Osmanlı Harbiye Nezareti tarafından 22 Temmuz 1916’da verilen cevapta; mezarın yerinde olduğu, diğer mezarlarla birlikte muhafazalarına itina gösterildiği bildirilmişti[2].

 

 

 

 

 

 

 

Hatta mezarına dikilen haçın üzerindeki bir levhaya yazılan yazının bir kopyası da gönderilmişti. Bu levhada;

“Yarbay C. H. M. Doughty-Wylie; V.C,   C.B,   C.M.G

Bu siperlere yapılan başarılı bir saldırıya liderlik ederken burada kahramanca can vermiştir” yazıyordu[3].

 

 

 

 

1. Dünya Savaşı’nın sona ererek mütareke yapılması üzerine, İstanbul’a gelen İngiliz görevliler arasında Lilian Doughty-Wylie de vardı. İngiliz ordusunun mezarlıklar düzenleme birliğinde kendisine bir memurluk bulmuştu[4].

 

 

 

 Ocak 1919 ile Aralık 1920 arasında bu birimde çalışırken eşinin defnedildiği yeri müstakil bir kabir haline getirebilmek için büyük gayret gösterdi.

Osmanlı Hükümeti nezdinde teşebbüste bulunan Lilian Doughty-Wylie, eşinin mezarının bulunduğu yerde 25X50 metre ebadındaki arsayı satın almak istemiş, bu hususta 19 Ocak 1919’da başlayan yazışmalar 27 Mayıs 1920’ye kadar devam etmiştir. Mezar yerinin satın alınması talebi her ne kadar Osmanlı Genelkurmay Başkanlığı’nca uygun görülmeyerek[5] olumsuz görüş bildirilmişse de talep edilen arsanın padişah tarafından şifahî emirle Bayan Doughty-Wylie’ye verildiği, İngiliz Fevkalade Komiserliği vasıtasıyla bildirilmişti[6].

 

 

 

 

Mezarın yerinin Bayan Doughty-Wylie’ye verildiğini açıkça gösteren belgelere rağmen bu durumun resmiyet kazanmadığı veya şifahî verilmiş padişah emrinin bir şekilde yerine getirilmediği Temmuz 1924’te aynı mezar yerinin yeniden talep edilmesinden anlaşılmaktadır.

Lilian Doughty-Wylie, bu kez yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı’na müracaat ederek; "Seddülbahir’de Eski Kale’de defnedilmiş olan eşinin mezarının dört tarafından onar metrelik yerin kendisine verilmesini talep etmiş, bu yere karşılık istenen parayı vermeye hazır olduğunu, eğer hükümet para almak istemezse aynı miktar parayı Türkiye’deki bir hayır kurumuna verebileceğini" beyan etmiştir[7].

Bakanlığın 27 Temmuz 1924 tarihli cevabında; emsal teşkil etmemesi için mezar yerinin verilmesine müsaade olunamayacağına dair Genelkurmay Başkanlığı’nca görüş bildirilmiş olduğundan, isteğinin yerine getirilemeyeceği Bayan Doughty-Wylie’ye bildirilmiştir[8].

Lilian Doughty-Wylie, eşinin Seddülbahir’de bulunan kabrinin bulunduğu arsayı almak için elinden geleni yapmış, büyük gayret göstermiş ama buna muvaffak olamamıştır. Buna rağmen İngiltere’ye dönmemiş, belki de eşinin mezarına yakın olmak için İstanbul’da kalmış; 1927 yılına kadar Pendik’te Kızılhaç tarafından kurulan ve fakir Müslüman ahaliye hizmet veren bir dispanserin idarecisi olarak çalışmıştır[9].

 

 

 

 

Bu çalışma NTV Tarih Dergisi'nin Nisan 2009 sayısında yayınlanmış, yazarından ve dergi editörü Gürsel Göncü'den alınan izinle siteye konulmuştur. Kendilerine ayrıca teşekkür ederim. (T.Y.)

 

 



[1] Nigel Steel-Peter Hart, Gelibolu Yenilginin Destanı, Sabah Kitapları, İstanbul, 1997, s. 84.

[2] Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA), HR.SYS, 2421/81_1.

[3] BOA, HR.SYS, 2421/81_2.

[4] BOA, HR.SYS, 2634/5_8.

[5] BOA, HR.SYS, 2634/5_12.

[6] BOA, HR.SYS, 2634/5_14.

[7] BOA, HR.İM, 109/64_2.

[8] BOA, HR.İM, 109/64_5.

[9] BOA, HR.İM, 188/57.


  24279 defa Görüntülendi.

**********************

Tüm yazı, yorum ve içerikten imza sahiplerinin kendileri sorumludur. Yayımlanmış olmaları, bu görüşleri Tuncay Yılmazer'in benimsediği anlamına gelmez. Yorum bölümü özgür bir tartışma ortamı yaratmak için vardır. Ancak saldırgan ve düzeysiz yorumlar yayınlanmayacaktır. Eğer bu siteye ilk kez yorum yazıyorsanız, yorum kurallarına gözatmanızı istirham ederiz.

**********************

Makaleye Yorum Ekle

 

YORUMLAR

KATEGORİDEKİ DİĞER BAŞLIKLAR

15/09/2018 - 20:54 Mustafa Kemal Atatürk ve Enver Paşa (İsmail Pehlivan)

30/08/2018 - 10:16 Çanakkale Savaşı Sonrasında Mezarlıklar İle İlgili Ortaya Çıkan Sorunlar Ve Yapılan Tartışmalar (Burhan Sayılır)

03/07/2018 - 04:23 Arşiv Belgelerinde Lâpseki (1915 - 1922) (Hüseyin Arabacı)

24/05/2018 - 04:02 Yarımada’daki Ateşkes: 24 Mayıs 1915 - The Armistice on the Gallipoli Peninsula - 24 May 1915 (Yusuf Ali Özkan)

20/05/2018 - 08:02 Çanakkale Savaşı Siperin Ardı Vatan (Gürsel Göncü - Şahin Aldoğan)

16/05/2018 - 09:33 Payitahtta Nutuklarım : Cemal Paşa’yı Yüceltme Amacıyla Yazılmış Bir Risale (Nevzat Artuç)

06/05/2018 - 20:14 Hafız Hakkı Paşa Hayatı Ve Eserleri (Mustafa Birol Ülker)

28/04/2018 - 06:41 Mahmut Sabri Bey Ve Seddülbahir Savunmasının İlk Üç Günü (Burhan Sayılır)

24/04/2018 - 07:03 25 Nisan 1915 Gelibolu Yarımadası Çıkarmaları Üzerine Taktik Yaklaşımlar (Bülend Özen)

18/04/2018 - 10:58 Çanakkale Savaşı Esnasında Çekildiği İddia Edilen Bir Fotoğraf Hakkında (Erhan Çifçi)

13/04/2018 - 05:58 “Büyük Stratejisizlik”ten Sahadaki Gerçekliklere, Gazze,Birüssebi ve Kudüs’ün Kaybı (Bülend Özen)

07/04/2018 - 11:16 18 Mart Günü Dardanos Şehidi Zabit Namzedi Halim Efendi (Ahmet Yurttakal)

04/04/2018 - 06:50 Birinci Dünya Savaşı nda İstanbul a Yapılan Hava Saldırıları (Emin Kurt - Mesut Güvenbaş)

31/03/2018 - 15:41 Kısa Birinci Dünya Savaşı Tarihi (İlkin Başar Özal)

29/03/2018 - 09:02 Boğaz’ın Fedaileri "Çanakkale Boğazı Tahkimatları ve Çanakkale Boğaz Muharebeleri’nde Türk Topçusu" adlı kitapların tanıtımı (Bayram Akgün)

23/03/2018 - 13:22 Verdun Savaşı (İlkin Başar Özal)

20/03/2018 - 17:57 Londra’nın Savaş Planları: 1906 Taba Krizi Ve Çanakkale (Yusuf Ali Özkan)

17/03/2018 - 04:39 18 Mart Özel - Çanakkale Boğazı Savunmasında Kullanılan 240/35’lik Alman Krupp Kıyı Topunun Teknik Özellikleri (Bayram Akgün)

12/03/2018 - 11:23 Uydurmadan Gerçeğe- Çanakkale Savaşı’nda Bulutlar İçerisinde Kaybolduğu İddia Edilen Norfolk Taburu (Tuncay Yılmazer)

25/02/2018 - 13:09 Yiğitler Harmanı Yozgad Mekteb-i Sultanisi -Yozgat Lisesi- (Osman Karaca)

19/02/2018 - 09:19 Çanakkale Savaş’ından Yadigar Kalan Gazi Toplar Nerede?- Bölüm 2 (Bayram Akgün)

11/02/2018 - 12:02 Çanakkale Savaş’ından Yadigar Kalan Gazi Toplar Nerede?- Bölüm 1 (Bayram Akgün)

05/02/2018 - 05:38 İngilizlerin 1915 Yılı Strateji Değişikliği: Çanakkale, İngiliz Karar Vericiler İçin Bir Seçenek Haline Nasıl Geldi? (Yusuf Ali özkan)

30/01/2018 - 08:02 Medine Müdafaası ve Fahreddin Paşa (Süleyman Beyoğlu)

20/01/2018 - 10:18 Düşman Çanakkale’yi Geçecek Olursa (Doç.Dr. Mesut Uyar)

13/01/2018 - 11:19 Amiral Carden’in Çanakkale Boğazı Saldırı Planı Üzerine Bir Değerlendirme ( Bayram Akgün)

17/12/2017 - 12:41 Gelibolu Yarımadasında Kaybolan Şehitlik ve Anıtlar (Mustafa Onur Yurdal)

08/12/2017 - 19:02 Tarih dergilerinde Kudüs 100.Yıl Dosyaları

04/12/2017 - 12:16 Topyekûn Harp Erich von Ludendorff, Erhan Çifci (ed.), Çev. Aynur Onur Çifci-Erhan Çifci (Zafer Efe)

22/11/2017 - 03:49 Üç Mermi İle Bir Defter - Çanakkale’de Yedek Subay Bir Mühendisin Hikayesi (Mustafa Onur Yurdal)

07/11/2017 - 18:30 Pomakların Çanakkale Ağıdı - Pesna (Ömer Arslan)

30/10/2017 - 18:41 25 Nisan 1915, Arıburnu Anzak Çıkarmasında 57.Alay’ın Conkbayırı’na İntikali – Yeniden Değerlendirme ( M. Şahin Aldoğan )

17/10/2017 - 11:31 Prof. Dr. Christopher Bell'in yeni eseri Churchill and the Dardanelles üzerinden bir inceleme: Churchill Çanakkale Savaşlarının tek sorumlusu mudur?

09/09/2017 - 05:40 Florence Nightingale’in Eli Anadolu’ya da Değmişti-Kırım Savaşından Unutulan İlk Prefabrik Hastane: Erenköy (Renkioi) (Mustafa Onur Yurdal)

22/08/2017 - 07:18 Kuşatma ve Esaretin Adı KÛTULAMÂRE Esir Bir İngiliz Subayın Anıları - Edward W.C. Sandes -(Muzaffer Albayrak)

09/08/2017 - 18:07 19. Tümen Kurmay Başkanı İzzettin Çalışlar’ın Çeşitli Konferans ve Yayınlarında Conkbayırı Süngü Taarruzu (Melike Bayrak-Mustafa Onur Yurdal)

27/07/2017 - 13:33 Çanakkale’nin Filistin’deki Yansıması 2.Bölüm-2.Gazze Muharebesi(Tuncay Yılmazer )

11/07/2017 - 10:07 Çanakkale’nin Filistin’deki Yansıması-Gazze Muharebeleri(1.Bölüm)(Tuncay Yılmazer)

22/05/2017 - 05:29 Müstahkem Mevkii nin Anafartalardaki Sesi-Küçük Anafartalar Topları(Bayram Akgün)

09/05/2017 - 08:12 Kûtulamâre Kuşatması’ndan Esarete Yüzbaşı Sandes’in Hatıraları - Çev. Tuncay Yılmazer

02/05/2017 - 11:45 İzmir-Bayındır İlçesinden Çanakkale Harbine Katılanlar (Necat Çetin)

28/04/2017 - 08:49 Kûtulamâre Zaferi 1916(Muzaffer Albayrak,Vahdettin Engin)

23/04/2017 - 21:24 Türk Ordusu’nda Künye Uygulamasına İlişkin İlk Girişimler ve İlk Künyelerle İlgili Kısa Bilgiler (The First Attempts On The Use Of Identity Tags In Turkish Army And Information About The Early Identity Tags) (Burhan SAYILIR)

13/04/2017 - 05:43 Çanakkale Savaşı, Kara Savunması İçin Müstahkem Mevkii Top Desteği (Bayram Akgün)

07/04/2017 - 14:30 Çanakkale Muharebelerinde İdari ve Lojistik Faaliyetler (Ayhan Candan)

06/04/2017 - 19:17 Kabataş Erkek Lisesi 1.Büyüteç Tarih Öğrenci Sempozyumu (8-9 Nisan 2017)

04/04/2017 - 21:12 Resmi Belgelere (Nüfus Ölüm-Genelkurmay-Kayıtsız Ölüm Defterleri) Göre İzmir - Beydağ Şehitleri (Necat Çetin-A.Levent Ertekin)

31/03/2017 - 07:25 Çanakkale nin Şehit Kalemleri (İsmail Sabah)

27/03/2017 - 19:43 Çanakkale Müstahkem Mevkii’ye Bağlı Top Mermisi Çeşitleri (Bayram Akgün)

25/03/2017 - 20:58 GeliboluyuAnlamak Özel- 100. Yılında Gazze Muharebeleri Kahramanlarını Anıyoruz (Tuncay Yılmazer)

17/03/2017 - 21:15 18 Mart Özel Makalesi - Yaşayanların Ağzından 18 Mart Boğaz Muharebesi (Ahmet Yurttakal)

16/03/2017 - 08:51 18 Fotoğrafla Çanakkale Boğaz Muharebesi 18 Mart 1915 - 18 March 1915 Dardanelles Assault with 18 photographs (Ahmet Yurttakal)

13/03/2017 - 05:47 Çanakkale Muharebelerinde Bir Hile: Sahte Toplar (Bayram Akgün)

07/03/2017 - 04:27 Çanakkale Zaferi’nden Mescid-i Nebevi’ye Enver Paşa’nın 1916 Filistin-Hicaz ziyareti(Tuncay Yılmazer)

23/02/2017 - 07:48 Gelibolu Savunması Bir Karargâh Çalışması - General G.S. Patton (Haluk Oral)

09/02/2017 - 06:24 İkinci Kirte Muharebesi (6-8 Mayıs 1915 Taarruzları) (Yücel Özkorucu)

31/01/2017 - 12:29 Türk Boğazları Meselesi (Ayhan Candan)

24/01/2017 - 05:39 Kanlı Bir Mendil Hikayesi (Ömer Arslan)

19/01/2017 - 10:32 Irak Cephesinde Gönüllü Kahramanlar Osmancık Taburu (Muzaffer Albayrak)

23/12/2016 - 20:32 Atlas Tarih Dergisi Aralık-Ocak Sayısında 1916 Sina Filistin Hicaz Cephesi (Tuncay Yılmazer)

13/12/2016 - 07:23 Birleşik Harekat Tecrübesi Olarak Cihan Harbinde Türk-Alman Askeri İttifakı (Gültekin Yıldız)

02/12/2016 - 20:23 Çanakkale Kara Muharebelerinde Ağıl Dere (Şaban Murat Armutak)

15/11/2016 - 11:48 Çanakkale de Bir Melek Hanım (Muzaffer Albayrak)

01/11/2016 - 05:41 Çanakkale Kara Muharebelerinde Asma Dere (Şaban Murat Armutak)

24/10/2016 - 06:55 42. Alay / Gelibolu 1915 - Ahmet Diriker (Oğuz Çetinoğlu)

10/09/2016 - 11:12 Seddülbahir Kahramanı Bigali Mehmet Çavuş (Ömer Arslan)

03/07/2016 - 14:42 Çanakkale’den 100. Yılında Somme’a:Bir Savaş, İki Muharebe (Mustafa Onur Yurdal)

11/06/2016 - 14:37 I.Dünya Savaşı nda Şii Ulemasının Cihat Fetvaları Çerçevesinde Irak Cephesi (Ziya Abbas)

01/06/2016 - 06:23 Kutülamare- Yarbay Mehmed Reşid Bey in Günlüğü (İ. Bahtiyar İstekli)

23/05/2016 - 12:01 Osmanlı Devleti’nin Çanakkale Muharebelerinde Sağlık Alanındaki Faaliyetleri (Ayhan Candan)

16/05/2016 - 07:38 Bir Osmanlı Kurmay Subayı- Iraklı Kürt Devlet Adamı, Mehmet Emin Zeki Bey in Yaşam Öyküsü (Tuncay Yılmazer)

10/05/2016 - 13:00 Mezopotamya da Bir Savaş 1915-1916 KutülAmare – Nikolas Gardner ( Tuncay Yılmazer )

07/05/2016 - 07:31 Birinci Dünya Savaşının İslam Dünyasına Etkileri (Yüksel Nizamoğlu)

30/04/2016 - 19:20 Çanakkale Savaşı: Bir Siyasi Mücadele Alanı (Özgür Öztürk)

23/04/2016 - 19:13 25 Nisan 1915 Anzak Çıkarması İlk Saatleri – Daha Erken Müdahale Edilebilir miydi? ( Ahmet Yurttakal )

17/04/2016 - 21:26 Maskirovka Harekatı - KûtulAmare bir zafer midir? ( Tuncay Yılmazer )

28/03/2016 - 11:20 Çanakkale Muharebelerinde Osmanlı Ordusunun Asker Kaybı (Ayhan Candan)

26/03/2016 - 09:55 Eğitimli Neslin Birinci Dünya Savaşı ile İmtihanı ( Dr. Nuri Güçtekin )

24/03/2016 - 10:00 Birinci Dünya Savaşı nda Yozgat Lisesi (Dr. Nuri Güçtekin)

21/03/2016 - 06:35 Çanakkale Seferberliği: Savaş, Eğitim, Cephe Gerisi (Mustafa Selçuk)

17/03/2016 - 08:15 18 MART ÖZEL - Çanakkale Zaferi ve Cevat Paşa (Ahmet Yurttakal)

22/02/2016 - 12:27 Gertrude Bell Irak Sınırını Çizen Kadın (Veysel Sekmen)

14/01/2016 - 08:43 Çanakkale Şehidi Feyzi Çavuş’un Zevcesi Zehra Hanımın Padişaha Mektubu (Osman Koç)

23/12/2015 - 16:47 Çanakkale Savaşlarında Binbaşı Halis Bey’e Ait Bir Ganimetin Öyküsü (Serdar Halis Ataksor)

10/12/2015 - 18:03 Mesudiye Zırhlısının Dramı (Cemalettin Yıldız)

06/12/2015 - 20:29 Kut’ülamarenin Türklere Tesliminden Sonra Irak İngiliz Ordusunun Faaliyetlerine Dair Rapor (Haz. Serdar Halis Ataksor)

01/12/2015 - 10:11 10 Ağustos 1915 Conkbayırı Süngü Hücumu (Muzaffer Albayrak)

17/11/2015 - 21:09 Çanakkale Deniz Muharebelerinde Verilen Zayiatlar (Ahmet Yurttakal)

10/11/2015 - 05:19 Reis-i Cumhur Mustafa Kemal in Çanakkaleyi ziyaretleri (M. Onur Yurdal )

08/11/2015 - 22:04 Mustafa Kemal Paşanın Osmanlı Devleti’nin 1. Dünya Savaşına girişiyle ilgili görüşlerine dair bir belge

Osmanlı Devleti Umumi Harpte Tarafsız Kalabilir miydi? - Yusuf Akçura (Değerlendirme: Muzaffer Albayrak)

Nazım’ın Dayısı Çanakkale Şehidiydi (Melih Şabanoğlu)

Çanakkale Destanının Ölümsüz Efsaneleri (Osman Koç)

21/10/2015 - 04:02 100 Yıl Sonra İlim Heyeti Çanakkale’de Programı

17/10/2015 - 11:50 Çanakkale Savaşı'nın Kanada'da Bıraktığı İzler (Birol Uzunmehmetoglu)

27/09/2015 - 16:01 1917 Yılında Hicaz Cephesi:Arap İsyanının Yayılması ve Medine’nin Tahliyesi Programı (Yüksel Nizamoğlu)

15/09/2015 - 04:28 Kutü-l Amare Kahramanı Halil Kut Paşa (Enes Cifci)

11/08/2015 - 04:07 Türkiye Büyük Savaş a Nasıl Girdi? ( Emre Kızılkaya )

29/07/2015 - 03:30 1915 Gelibolu Harbi Günlüğü- Kazım Şakir (İ. Bahtiyar İstekli)

07/07/2015 - 02:49 Suyu Arayan Adamların Öyküsü - Millete Deva Olmak , Osmanlı Savaş Esirleri, TIP ve Milliyetçilik ( 1914-1939 ) -Yücel Yanıkdağ (Tuncay Yılmazer)