Çanakkale Savaşı Siyasi, Askeri ve Sosyal Yönleri – Lokman Erdemir ( Ahmet Yurttakal )

Tarih: 10/05/2009   /   Toplam Yorum 2   / Yazar Adı:      /   Okunma 21534

Çanakkale Savaşı ile ilgili on sene öncesine kadar doğru dürüst kitap yokken, şimdi çok sayıda çalışmayla karşılaşmak mümkün. Ancak çoğunluğu artık herkesin ezberlediği kahramanlık hikayeleri ve hamaset içeren bu kaynaklardan böyle bir mücadeleyi gerçek yönüyle anlamak zor. Çeviri eserler ise tahmin edilebileceği gibi olayları karşı tarafın gözüyle aktardığı için bazı bilgilere ihtiyatlı yaklaşılması gerekiyor. Lokman Erdemir’in “Çanakkale Savaşı- Siyasi, Askeri ve Sosyal Yönleri” adlı çalışması son dönemde bu konuda yayınlanan en önemli çalışmaların başında geliyor. Yazar aynı adlı doktora tezinin genel okuyucu için düzenlenmiş hali olan kitabında, yüzlerce yerli ve yabancı arşiv belgesinden, o dönemde yayınlanmış çok sayıda yerli ve yabancı gazeteden alınan bilgileri, ayrıca çoğu ilk kez yayınlanan çok sayıda fotoğrafı bizlerle paylaşıyor. Erdemir’in kitabı bizlere savaşın sadece cephede yaşanmadığını anlatırken, cephe arkasına ve çok daha önemlisi savaşın sivillerin yaşamını nasıl etkilediğine dair çarpıcı örnekler veriyor. Bu eserin konuyla ilgilenen herkesin mutlaka kütüphanesinde olması gerekli. Kitabı yayınlayan yayınevinin sözkonusu çalışmanın değerini takdir edip etmediğinden ise şüphelerim var. Zira tanıtımı son derece yetersiz. Üstelik çoğu kitapçıda da henüz bulunmuyor. Ahmet Yurttakal’da Lokman Erdemir’in “Çanakkale Savaşı” kitabının önemi ve içeriğine dair daha ayrıntılı bir yazı kaleme aldı.(T.Y.)

 

Çanakkale Savaşları konusunda önemli bir kısmı kahramanlık hikayelerinden , bir kısmı orijinal hatıralardan nisbeten az bir  kısmı ise arşiv çalışmalarından oluşan çok sayıda eser vardır.  Dr. Lokman Erdemir’in “Çanakkale Savaşı –Siyasi Askeri ve Sosyal Yönleri” başlıklı kitabı ise savaşı tüm yönleriyle ele alan ilk eser sıfatını  taşımakta. Geçtiğimiz ay yayınlanan söz konusu eser özellikle çok sayıda  arşiv belgeleri ile dikkati çekiyor.

 

Lokman Erdemir’in yararlandığı arşivlerin başında da Genelkurmay Askerî Tarih ve Stratejik Etüt Başkanlığı (ATASE) geliyor. Bu arşivden Türk Ordusu’nun cephe ve gerisindeki sosyal hayatına dair önemli belgelere tespit ederek kitapta değerlendirilmiştir. Söz konusu arşivde, muharebeler öncesi ve sırasında yaralıların ateş hattının hemen gerisindeki hastaneler ile geriye, özellikle İstanbul’a nakilleri sürecinde verilen Türk sağlık hizmetleri ile ilgili önemli belgelere ulaşılmıştır.  Bu belgelerde, hastane listeleri, yaralı nakil işlemleri ve özellikle bu yaralılara tedavide gösterilen ihtimamla ile ilgili geniş bilgiler verilmiştir.

 

Kitabın yararlandığı kaynaklardan biri de Başbakanlık Osmanlı Arşividir. Bu arşivden özellikle muharebeler sırasında halkın durumu,  savaş sebebiyle bölgenin boşaltılması ve muharebeler boyunca gayr-ı müslim halkın tavırları aktarılmaktadır. Özellikle I. Dünya Savaşı’nın ilk günlerinde üniversitelilerin silâh altına alınmasıyla lise ve dengi okulların da bu süreçten etkilendiğini gösteren çok sayıda belgede çarpıcı tespitler görülmektedir. Okullarda yaşananları birinci elden ifade eden bu belgeler, çalışmaya farklı bir anlam ve boyut kazandırmıştır.

 

Erdemir, eserinde sadece Türk basınından istifade etmemiş, İngiliz basınından da yararlanmıştır. İkdam, Tanin, Sabah Tasvîr-i Efkâr ve Turan gazeteleri ile Servet-i Fünûn, Türk Yurdu, Harb Mecmuâsı, Sebilürreşad,Tıp Fakültesi Mecmuası, Kadınlar Dünyası, Osmanlı Hilâl-i Ahmer Mecmuası, yabancı basından ise The Times, The Manchester Guardian, The Daily Mirror, The Daily Telegraph sayılabilir.

 

Ayrıca yazar İngiliz Savaş Müzesi (IWM) arşivinde, savaşa katılmış yüzlerce askerin, büyük kısmının kendi el yazıları ile tuttuğu anılarını incelemiş, okuyucuyla paylaşmıştır. Bu anılar, askerlerin savaşa giderken hissiyâtı, muharebeler sırasında tarafların karşılıklı siperlerden birbirlerine karşı faaliyetleri hakkında birinci elden birçok bilgiye ulaşma imkânı vermektedir. Ayrıca esir alınan Türk askerlerine karşı yapılan muamelenin tespiti hususunda müzenin arşivi bizim için hayli önemli bir kaynak teşkil etmiştir. Lokman Erdemir ayrıca İngiliz milli arşivi’nde de (The National Archives of the United Kingdom)  çalışmış, Türkiye’deki İtilaf devletlerinin esir askerlerine karşı Türk tarafının muamelesi hakkındaki belgeleri incelemiştir.

 

Dr. Lokman Erdemir’in  bu önemli eserinin okuyucuya tanıtılması gerekmektedir. Ancak yayınevinin tanıtım konusunda yeterli çaba göstermediğini düşünüyorum.

Özetle, bu eser Çanakkale Savaşlarını belgeler ve birincil kaynaklardan okumak isteyenlerin kütüphanelerinde mutlaka olması gereken çok önemli bir çalışma. Tüm okuyuculara kesinlikle tavsiye ediyorum.

                                                                                              Ahmet Yurttakal

 

 

 

 

Bu eser Marmara Üniversitesi İslam Tarihi Anabilim Dalı’nda “Sebep ve Sonuçlarıyla Çanakkale Savaşları (Sosyal Tarih Açısından )” ismiyle 2008 yılında Prof.Dr. Cahid Baltacı başkanlığında kabul edilmiş doktora tezidir.

 

Lokman Erdemir, 1975 yılında Hınıs/Erzurum'da doğdu. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi'nden mezun oldu. 2001 yılında Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi İslam Tarihi Bölümü'nde " 17. ve 18. Yüzyıllarda Osmanlı Devleti’nde Islahat ve Yenileşme Faaliyetleri" isimli teziyle yüksek lisansını, 2008 yılında aynı bölümde "Sebep ve Sonuçlarıyla Çanakkale Savaşları (Sosyal Tarih Açısından)" isimli teziyle doktorasını tamamladı. Yazarın sempozyumlarda sunulmuş bildirilerin yanında basılmış eserleri ve makaleleri de vardır. Fotoğraflarla Çanakkale Savaşları ( Cephe ve Cephe Gerisinde İnsan ) İstanbul, 2008, “Çanakkale Ruhu” Tarih Bilinci Dergisi  Sayı:2 , 2007

 

 

ÇANAKKALE SAVAŞI Siyasi, Askeri, ve Sosyal Yönleri 

Dr. Lokman ERDEMİR

Gökkubbe Yayınları

2009 –İstanbul   

520 Sayfa


  21534 defa Görüntülendi.

**********************

Tüm yazı, yorum ve içerikten imza sahiplerinin kendileri sorumludur. Yayımlanmış olmaları, bu görüşleri Tuncay Yılmazer'in benimsediği anlamına gelmez. Yorum bölümü özgür bir tartışma ortamı yaratmak için vardır. Ancak saldırgan ve düzeysiz yorumlar yayınlanmayacaktır. Eğer bu siteye ilk kez yorum yazıyorsanız, yorum kurallarına gözatmanızı istirham ederiz.

**********************

Makaleye Yorum Ekle

 

YORUMLAR

KATEGORİDEKİ DİĞER BAŞLIKLAR

17/12/2018 - 13:03 Sarıkamış Harekâtına Taktik Yaklaşımlar (Dr. Bülend Özen)

09/12/2018 - 10:02 Elveda Zeytindağı – 100.Yıl Dönümü’nde Kudüs’ün Kaybını Yeniden Değerlendirmek (Tuncay Yılmazer)

05/11/2018 - 12:37 Karargâh Umumi Fotoğrafçısı Burhan Felek ve Çanakkale (Mustafa Onur Yurdal)

17/10/2018 - 06:09 Troya Müzesinde Bir Çanakkale Şehidi’nin Mezar Taşı (Ahmet Yurttakal)

15/09/2018 - 20:54 Mustafa Kemal Atatürk ve Enver Paşa (İsmail Pehlivan)

30/08/2018 - 10:16 Çanakkale Savaşı Sonrasında Mezarlıklar İle İlgili Ortaya Çıkan Sorunlar Ve Yapılan Tartışmalar (Burhan Sayılır)

03/07/2018 - 04:23 Arşiv Belgelerinde Lâpseki (1915 - 1922) (Hüseyin Arabacı)

24/05/2018 - 04:02 Yarımada’daki Ateşkes: 24 Mayıs 1915 - The Armistice on the Gallipoli Peninsula - 24 May 1915 (Yusuf Ali Özkan)

20/05/2018 - 08:02 Çanakkale Savaşı Siperin Ardı Vatan (Gürsel Göncü - Şahin Aldoğan)

16/05/2018 - 09:33 Payitahtta Nutuklarım : Cemal Paşa’yı Yüceltme Amacıyla Yazılmış Bir Risale (Nevzat Artuç)

06/05/2018 - 20:14 Hafız Hakkı Paşa Hayatı Ve Eserleri (Mustafa Birol Ülker)

28/04/2018 - 06:41 Mahmut Sabri Bey Ve Seddülbahir Savunmasının İlk Üç Günü (Burhan Sayılır)

24/04/2018 - 07:03 25 Nisan 1915 Gelibolu Yarımadası Çıkarmaları Üzerine Taktik Yaklaşımlar (Bülend Özen)

18/04/2018 - 10:58 Çanakkale Savaşı Esnasında Çekildiği İddia Edilen Bir Fotoğraf Hakkında (Erhan Çifçi)

13/04/2018 - 05:58 “Büyük Stratejisizlik”ten Sahadaki Gerçekliklere, Gazze,Birüssebi ve Kudüs’ün Kaybı (Bülend Özen)

07/04/2018 - 11:16 18 Mart Günü Dardanos Şehidi Zabit Namzedi Halim Efendi (Ahmet Yurttakal)

04/04/2018 - 06:50 Birinci Dünya Savaşı nda İstanbul a Yapılan Hava Saldırıları (Emin Kurt - Mesut Güvenbaş)

31/03/2018 - 15:41 Kısa Birinci Dünya Savaşı Tarihi (İlkin Başar Özal)

29/03/2018 - 09:02 Boğaz’ın Fedaileri "Çanakkale Boğazı Tahkimatları ve Çanakkale Boğaz Muharebeleri’nde Türk Topçusu" adlı kitapların tanıtımı (Bayram Akgün)

23/03/2018 - 13:22 Verdun Savaşı (İlkin Başar Özal)

20/03/2018 - 17:57 Londra’nın Savaş Planları: 1906 Taba Krizi Ve Çanakkale (Yusuf Ali Özkan)

17/03/2018 - 04:39 18 Mart Özel - Çanakkale Boğazı Savunmasında Kullanılan 240/35’lik Alman Krupp Kıyı Topunun Teknik Özellikleri (Bayram Akgün)

12/03/2018 - 11:23 Uydurmadan Gerçeğe- Çanakkale Savaşı’nda Bulutlar İçerisinde Kaybolduğu İddia Edilen Norfolk Taburu (Tuncay Yılmazer)

25/02/2018 - 13:09 Yiğitler Harmanı Yozgad Mekteb-i Sultanisi -Yozgat Lisesi- (Osman Karaca)

19/02/2018 - 09:19 Çanakkale Savaş’ından Yadigar Kalan Gazi Toplar Nerede?- Bölüm 2 (Bayram Akgün)

11/02/2018 - 12:02 Çanakkale Savaş’ından Yadigar Kalan Gazi Toplar Nerede?- Bölüm 1 (Bayram Akgün)

05/02/2018 - 05:38 İngilizlerin 1915 Yılı Strateji Değişikliği: Çanakkale, İngiliz Karar Vericiler İçin Bir Seçenek Haline Nasıl Geldi? (Yusuf Ali özkan)

30/01/2018 - 08:02 Medine Müdafaası ve Fahreddin Paşa (Süleyman Beyoğlu)

20/01/2018 - 10:18 Düşman Çanakkale’yi Geçecek Olursa (Doç.Dr. Mesut Uyar)

13/01/2018 - 11:19 Amiral Carden’in Çanakkale Boğazı Saldırı Planı Üzerine Bir Değerlendirme ( Bayram Akgün)

17/12/2017 - 12:41 Gelibolu Yarımadasında Kaybolan Şehitlik ve Anıtlar (Mustafa Onur Yurdal)

08/12/2017 - 19:02 Tarih dergilerinde Kudüs 100.Yıl Dosyaları

04/12/2017 - 12:16 Topyekûn Harp Erich von Ludendorff, Erhan Çifci (ed.), Çev. Aynur Onur Çifci-Erhan Çifci (Zafer Efe)

22/11/2017 - 03:49 Üç Mermi İle Bir Defter - Çanakkale’de Yedek Subay Bir Mühendisin Hikayesi (Mustafa Onur Yurdal)

07/11/2017 - 18:30 Pomakların Çanakkale Ağıdı - Pesna (Ömer Arslan)

30/10/2017 - 18:41 25 Nisan 1915, Arıburnu Anzak Çıkarmasında 57.Alay’ın Conkbayırı’na İntikali – Yeniden Değerlendirme ( M. Şahin Aldoğan )

17/10/2017 - 11:31 Prof. Dr. Christopher Bell'in yeni eseri Churchill and the Dardanelles üzerinden bir inceleme: Churchill Çanakkale Savaşlarının tek sorumlusu mudur?

09/09/2017 - 05:40 Florence Nightingale’in Eli Anadolu’ya da Değmişti-Kırım Savaşından Unutulan İlk Prefabrik Hastane: Erenköy (Renkioi) (Mustafa Onur Yurdal)

22/08/2017 - 07:18 Kuşatma ve Esaretin Adı KÛTULAMÂRE Esir Bir İngiliz Subayın Anıları - Edward W.C. Sandes -(Muzaffer Albayrak)

09/08/2017 - 18:07 19. Tümen Kurmay Başkanı İzzettin Çalışlar’ın Çeşitli Konferans ve Yayınlarında Conkbayırı Süngü Taarruzu (Melike Bayrak-Mustafa Onur Yurdal)

27/07/2017 - 13:33 Çanakkale’nin Filistin’deki Yansıması 2.Bölüm-2.Gazze Muharebesi(Tuncay Yılmazer )

11/07/2017 - 10:07 Çanakkale’nin Filistin’deki Yansıması-Gazze Muharebeleri(1.Bölüm)(Tuncay Yılmazer)

22/05/2017 - 05:29 Müstahkem Mevkii nin Anafartalardaki Sesi-Küçük Anafartalar Topları(Bayram Akgün)

09/05/2017 - 08:12 Kûtulamâre Kuşatması’ndan Esarete Yüzbaşı Sandes’in Hatıraları - Çev. Tuncay Yılmazer

02/05/2017 - 11:45 İzmir-Bayındır İlçesinden Çanakkale Harbine Katılanlar (Necat Çetin)

28/04/2017 - 08:49 Kûtulamâre Zaferi 1916(Muzaffer Albayrak,Vahdettin Engin)

23/04/2017 - 21:24 Türk Ordusu’nda Künye Uygulamasına İlişkin İlk Girişimler ve İlk Künyelerle İlgili Kısa Bilgiler (The First Attempts On The Use Of Identity Tags In Turkish Army And Information About The Early Identity Tags) (Burhan SAYILIR)

13/04/2017 - 05:43 Çanakkale Savaşı, Kara Savunması İçin Müstahkem Mevkii Top Desteği (Bayram Akgün)

07/04/2017 - 14:30 Çanakkale Muharebelerinde İdari ve Lojistik Faaliyetler (Ayhan Candan)

06/04/2017 - 19:17 Kabataş Erkek Lisesi 1.Büyüteç Tarih Öğrenci Sempozyumu (8-9 Nisan 2017)

04/04/2017 - 21:12 Resmi Belgelere (Nüfus Ölüm-Genelkurmay-Kayıtsız Ölüm Defterleri) Göre İzmir - Beydağ Şehitleri (Necat Çetin-A.Levent Ertekin)

31/03/2017 - 07:25 Çanakkale nin Şehit Kalemleri (İsmail Sabah)

27/03/2017 - 19:43 Çanakkale Müstahkem Mevkii’ye Bağlı Top Mermisi Çeşitleri (Bayram Akgün)

25/03/2017 - 20:58 GeliboluyuAnlamak Özel- 100. Yılında Gazze Muharebeleri Kahramanlarını Anıyoruz (Tuncay Yılmazer)

17/03/2017 - 21:15 18 Mart Özel Makalesi - Yaşayanların Ağzından 18 Mart Boğaz Muharebesi (Ahmet Yurttakal)

16/03/2017 - 08:51 18 Fotoğrafla Çanakkale Boğaz Muharebesi 18 Mart 1915 - 18 March 1915 Dardanelles Assault with 18 photographs (Ahmet Yurttakal)

13/03/2017 - 05:47 Çanakkale Muharebelerinde Bir Hile: Sahte Toplar (Bayram Akgün)

07/03/2017 - 04:27 Çanakkale Zaferi’nden Mescid-i Nebevi’ye Enver Paşa’nın 1916 Filistin-Hicaz ziyareti(Tuncay Yılmazer)

23/02/2017 - 07:48 Gelibolu Savunması Bir Karargâh Çalışması - General G.S. Patton (Haluk Oral)

09/02/2017 - 06:24 İkinci Kirte Muharebesi (6-8 Mayıs 1915 Taarruzları) (Yücel Özkorucu)

31/01/2017 - 12:29 Türk Boğazları Meselesi (Ayhan Candan)

24/01/2017 - 05:39 Kanlı Bir Mendil Hikayesi (Ömer Arslan)

19/01/2017 - 10:32 Irak Cephesinde Gönüllü Kahramanlar Osmancık Taburu (Muzaffer Albayrak)

23/12/2016 - 20:32 Atlas Tarih Dergisi Aralık-Ocak Sayısında 1916 Sina Filistin Hicaz Cephesi (Tuncay Yılmazer)

13/12/2016 - 07:23 Birleşik Harekat Tecrübesi Olarak Cihan Harbinde Türk-Alman Askeri İttifakı (Gültekin Yıldız)

02/12/2016 - 20:23 Çanakkale Kara Muharebelerinde Ağıl Dere (Şaban Murat Armutak)

15/11/2016 - 11:48 Çanakkale de Bir Melek Hanım (Muzaffer Albayrak)

01/11/2016 - 05:41 Çanakkale Kara Muharebelerinde Asma Dere (Şaban Murat Armutak)

24/10/2016 - 06:55 42. Alay / Gelibolu 1915 - Ahmet Diriker (Oğuz Çetinoğlu)

03/07/2016 - 14:42 Çanakkale’den 100. Yılında Somme’a:Bir Savaş, İki Muharebe (Mustafa Onur Yurdal)

11/06/2016 - 14:37 I.Dünya Savaşı nda Şii Ulemasının Cihat Fetvaları Çerçevesinde Irak Cephesi (Ziya Abbas)

01/06/2016 - 06:23 Kutülamare- Yarbay Mehmed Reşid Bey in Günlüğü (İ. Bahtiyar İstekli)

23/05/2016 - 12:01 Osmanlı Devleti’nin Çanakkale Muharebelerinde Sağlık Alanındaki Faaliyetleri (Ayhan Candan)

16/05/2016 - 07:38 Bir Osmanlı Kurmay Subayı- Iraklı Kürt Devlet Adamı, Mehmet Emin Zeki Bey in Yaşam Öyküsü (Tuncay Yılmazer)

10/05/2016 - 13:00 Mezopotamya da Bir Savaş 1915-1916 KutülAmare – Nikolas Gardner ( Tuncay Yılmazer )

07/05/2016 - 07:31 Birinci Dünya Savaşının İslam Dünyasına Etkileri (Yüksel Nizamoğlu)

30/04/2016 - 19:20 Çanakkale Savaşı: Bir Siyasi Mücadele Alanı (Özgür Öztürk)

23/04/2016 - 19:13 25 Nisan 1915 Anzak Çıkarması İlk Saatleri – Daha Erken Müdahale Edilebilir miydi? ( Ahmet Yurttakal )

17/04/2016 - 21:26 Maskirovka Harekatı - KûtulAmare bir zafer midir? ( Tuncay Yılmazer )

28/03/2016 - 11:20 Çanakkale Muharebelerinde Osmanlı Ordusunun Asker Kaybı (Ayhan Candan)

26/03/2016 - 09:55 Eğitimli Neslin Birinci Dünya Savaşı ile İmtihanı ( Dr. Nuri Güçtekin )

24/03/2016 - 10:00 Birinci Dünya Savaşı nda Yozgat Lisesi (Dr. Nuri Güçtekin)

21/03/2016 - 06:35 Çanakkale Seferberliği: Savaş, Eğitim, Cephe Gerisi (Mustafa Selçuk)

17/03/2016 - 08:15 18 MART ÖZEL - Çanakkale Zaferi ve Cevat Paşa (Ahmet Yurttakal)

22/02/2016 - 12:27 Gertrude Bell Irak Sınırını Çizen Kadın (Veysel Sekmen)

14/01/2016 - 08:43 Çanakkale Şehidi Feyzi Çavuş’un Zevcesi Zehra Hanımın Padişaha Mektubu (Osman Koç)

23/12/2015 - 16:47 Çanakkale Savaşlarında Binbaşı Halis Bey’e Ait Bir Ganimetin Öyküsü (Serdar Halis Ataksor)

10/12/2015 - 18:03 Mesudiye Zırhlısının Dramı (Cemalettin Yıldız)

06/12/2015 - 20:29 Kut’ülamarenin Türklere Tesliminden Sonra Irak İngiliz Ordusunun Faaliyetlerine Dair Rapor (Haz. Serdar Halis Ataksor)

01/12/2015 - 10:11 10 Ağustos 1915 Conkbayırı Süngü Hücumu (Muzaffer Albayrak)

17/11/2015 - 21:09 Çanakkale Deniz Muharebelerinde Verilen Zayiatlar (Ahmet Yurttakal)

10/11/2015 - 05:19 Reis-i Cumhur Mustafa Kemal in Çanakkaleyi ziyaretleri (M. Onur Yurdal )

08/11/2015 - 22:04 Mustafa Kemal Paşanın Osmanlı Devleti’nin 1. Dünya Savaşına girişiyle ilgili görüşlerine dair bir belge

Osmanlı Devleti Umumi Harpte Tarafsız Kalabilir miydi? - Yusuf Akçura (Değerlendirme: Muzaffer Albayrak)

Nazım’ın Dayısı Çanakkale Şehidiydi (Melih Şabanoğlu)

Çanakkale Destanının Ölümsüz Efsaneleri (Osman Koç)

21/10/2015 - 04:02 100 Yıl Sonra İlim Heyeti Çanakkale’de Programı

17/10/2015 - 11:50 Çanakkale Savaşı'nın Kanada'da Bıraktığı İzler (Birol Uzunmehmetoglu)

27/09/2015 - 16:01 1917 Yılında Hicaz Cephesi:Arap İsyanının Yayılması ve Medine’nin Tahliyesi Programı (Yüksel Nizamoğlu)

15/09/2015 - 04:28 Kutü-l Amare Kahramanı Halil Kut Paşa (Enes Cifci)