GELİBOLU'YU ANLAMAK

Çanakkale Savaşı Siyasi, Askeri ve Sosyal Yönleri – Lokman Erdemir ( Ahmet Yurttakal )

Çanakkale Savaşları konusunda önemli bir kısmı kahramanlık hikayelerinden , bir kısmı orijinal hatıralardan nisbeten az bir  kısmı ise arşiv çalışmalarından oluşan çok sayıda eser vardır.  Dr. Lokman Erdemir’in “Çanakkale Savaşı –Siyasi Askeri ve Sosyal Yönleri” başlıklı kitabı ise savaşı tüm yönleriyle ele alan ilk eser sıfatını  taşımakta. Geçtiğimiz ay yayınlanan söz konusu eser özellikle çok sayıda  arşiv belgeleri ile dikkati çekiyor.


 


Lokman Erdemir’in yararlandığı arşivlerin başında da Genelkurmay Askerî Tarih ve Stratejik Etüt Başkanlığı (ATASE) geliyor. Bu arşivden Türk Ordusu’nun cephe ve gerisindeki sosyal hayatına dair önemli belgelere tespit ederek kitapta değerlendirilmiştir. Söz konusu arşivde, muharebeler öncesi ve sırasında yaralıların ateş hattının hemen gerisindeki hastaneler ile geriye, özellikle İstanbul’a nakilleri sürecinde verilen Türk sağlık hizmetleri ile ilgili önemli belgelere ulaşılmıştır.  Bu belgelerde, hastane listeleri, yaralı nakil işlemleri ve özellikle bu yaralılara tedavide gösterilen ihtimamla ile ilgili geniş bilgiler verilmiştir.


 


Kitabın yararlandığı kaynaklardan biri de Başbakanlık Osmanlı Arşividir. Bu arşivden özellikle muharebeler sırasında halkın durumu,  savaş sebebiyle bölgenin boşaltılması ve muharebeler boyunca gayr-ı müslim halkın tavırları aktarılmaktadır. Özellikle I. Dünya Savaşı’nın ilk günlerinde üniversitelilerin silâh altına alınmasıyla lise ve dengi okulların da bu süreçten etkilendiğini gösteren çok sayıda belgede çarpıcı tespitler görülmektedir. Okullarda yaşananları birinci elden ifade eden bu belgeler, çalışmaya farklı bir anlam ve boyut kazandırmıştır.


 


Erdemir, eserinde sadece Türk basınından istifade etmemiş, İngiliz basınından da yararlanmıştır. İkdam, Tanin, Sabah Tasvîr-i Efkâr ve Turan gazeteleri ile Servet-i Fünûn, Türk Yurdu, Harb Mecmuâsı, Sebilürreşad,Tıp Fakültesi Mecmuası, Kadınlar Dünyası, Osmanlı Hilâl-i Ahmer Mecmuası, yabancı basından ise The Times, The Manchester Guardian, The Daily Mirror, The Daily Telegraph sayılabilir.


 


Ayrıca yazar İngiliz Savaş Müzesi (IWM) arşivinde, savaşa katılmış yüzlerce askerin, büyük kısmının kendi el yazıları ile tuttuğu anılarını incelemiş, okuyucuyla paylaşmıştır. Bu anılar, askerlerin savaşa giderken hissiyâtı, muharebeler sırasında tarafların karşılıklı siperlerden birbirlerine karşı faaliyetleri hakkında birinci elden birçok bilgiye ulaşma imkânı vermektedir. Ayrıca esir alınan Türk askerlerine karşı yapılan muamelenin tespiti hususunda müzenin arşivi bizim için hayli önemli bir kaynak teşkil etmiştir. Lokman Erdemir ayrıca İngiliz milli arşivi’nde de (The National Archives of the United Kingdom)  çalışmış, Türkiye’deki İtilaf devletlerinin esir askerlerine karşı Türk tarafının muamelesi hakkındaki belgeleri incelemiştir.


 


Dr. Lokman Erdemir’in  bu önemli eserinin okuyucuya tanıtılması gerekmektedir. Ancak yayınevinin tanıtım konusunda yeterli çaba göstermediğini düşünüyorum.


Özetle, bu eser Çanakkale Savaşlarını belgeler ve birincil kaynaklardan okumak isteyenlerin kütüphanelerinde mutlaka olması gereken çok önemli bir çalışma. Tüm okuyuculara kesinlikle tavsiye ediyorum.


                                                                                              Ahmet Yurttakal


 


 


 


 


Bu eser Marmara Üniversitesi İslam Tarihi Anabilim Dalı’nda “Sebep ve Sonuçlarıyla Çanakkale Savaşları (Sosyal Tarih Açısından )” ismiyle 2008 yılında Prof.Dr. Cahid Baltacı başkanlığında kabul edilmiş doktora tezidir.


 


Lokman Erdemir, 1975 yılında Hınıs/Erzurum’da doğdu. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nden mezun oldu. 2001 yılında Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi İslam Tarihi Bölümü’nde ” 17. ve 18. Yüzyıllarda Osmanlı Devleti’nde Islahat ve Yenileşme Faaliyetleri” isimli teziyle yüksek lisansını, 2008 yılında aynı bölümde “Sebep ve Sonuçlarıyla Çanakkale Savaşları (Sosyal Tarih Açısından)” isimli teziyle doktorasını tamamladı. Yazarın sempozyumlarda sunulmuş bildirilerin yanında basılmış eserleri ve makaleleri de vardır. Fotoğraflarla Çanakkale Savaşları ( Cephe ve Cephe Gerisinde İnsan ) İstanbul, 2008, “Çanakkale Ruhu” Tarih Bilinci Dergisi  Sayı:2 , 2007


 


 


ÇANAKKALE SAVAŞI Siyasi, Askeri, ve Sosyal Yönleri 


Dr. Lokman ERDEMİR


Gökkubbe Yayınları


2009 –İstanbul   


520 Sayfa

22.750 okunma

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir