GELİBOLU'YU ANLAMAK

Tarihi Süreç İçerisinde Çanakkale Muharebeleri ve Muharebe Alanları – Gürsel Akıngüç (Tuncay Yılmazer)


Çanakkale Savaşı Muharebe alanlarını gezmeye gidenler için rehber kitap bulmakta zorlanmayacakları aşikar. Ancak ayrıntılarıyla ve doğru şekilde anlatan kaynak bulmak ise kolay değil.


Çanakkale Muharebe arazileri üzerinde yaptığı araştırmalarla tanınan, “Harp Tarihi Etüdü” kapsamında bölgeyi ziyaret eden ve akademik düzeyde eğitim görmekte olan TSK mensuplarına Çanakkale Muharebeleri tarihi ve arazi konusunda rehberlik eden Gürsel Akıngüç’ün bu çalışması konuyla yakından ilgilenenler için bir hayli ayrıntılı ve doyurucu bilgiler içeriyor. Söz konusu çalışmayı benzerlerinden ayıran en önemli fark sadece günübirlik ziyaretçileri değil muharebe alanları bazında çalışmak isteyenlere de hitap etmesi. Örneğin genel rehberlerde hiçbir zaman bulamayacağınız Kerevizdere cephesiyle ilgili olan alanlara ( Ravin de la morte, Yassıtepe, Haricot ve Quadrilateral tabyaları gibi noktalar) nasıl gidilebileceği anlatılıyor, savaştaki önemleri belirtiliyor. Kitapta zaman zaman karşılaştığımız muharebe arazilerinin havadan çekilmiş fotoğrafları okuyucunun konuyu daha iyi anlamasını sağlıyor. Kendi adıma özellikle Conkbayırı ve çevresinin günümüzde havadan çekilmiş fotoğrafı üzerinde yapılan çizimlerle Türk ve Yeni Zelanda hatlarının işaretlenmesini (s. 382) ya da Kur. Yrb. Mustafa Kemal Bey’in komutanı olduğu 19. Tümen’in karargâhının muhtemel yerinin yine havadan çekilmiş bir fotoğrafta gösterilmesini (s. 369) çok orijinal bulduğumu söylemeliyim.


Kitapta ayrıca yabancı mezarlıklarla ilgili bilgiler de ayrıntılı bir şekilde veriliyor. Şehitlik ve anıtlarla ilgili yapılan bazı düzenlemelerdeki bazı hatalarda gözler önüne seriliyor.


Bu derece özenle hazırlanmış çalışma da eleştirilecek yönler de var elbette. Savaş alanlarını çok ayrıntılı anlattığını söylememize karşın yazar nedense Çanakkale Kara Muharebelerinin 2. Devresi sayılan Anafartalar muharebelerinin geçtiği alanlara çok az yer ayırmış.


Yazarın Çanakkale Muharebelerinin ulus devletin kurulmasına etkisini anlattığı giriş bölümü ve Çanakkale Muharebelerini anlattığı bölüm kanımca gereğinden fazla uzun tutulmuş. Eserin hacmini artırmış.


Şüphesiz konuyla ilgilenen herkesin belli bir siyasi duruşu var. Her yazar bir dereceye kadar bunu eserlerine yansıtabilir. Ancak bu kitabın oldukça uzun giriş kısmındaki görüşler ayrı bir kitap ya da makaleyle anlatılabilirdi. Herkese hitap eden bir rehber kitapta bu kadar uzun yer almamalıydı diye düşünüyorum. Yazarın haklı olarak eleştirdiği Avustralya Genel Valisi’nin 2010 yılı Anzak töreninde yaptığı gerçekten de densiz, günün anlamına uygun olmayan konuşmasını genel görüş olarak ne derece alabiliriz? O konuda şüphelerim var. Aynı Avustralya’da Gelibolu Harekatı’nı yerden yere vuran, dönemin hükümetini, Britanya İmparatorluğu’nu suçlayan tarihçiler de var. Hatta ANZAK ifadesinin cesaret, arkadaşlık yerine militarizmi çağrıştırdığına dair tartışmalar bile yapılıyor. Yakın tarihimiz konusunda fikir özgürlüğü bizden kat kat ileride. Meseleye bir de bu açıdan bakmak gerektiğini düşünüyorum.


Her şeye rağmen Gürsel Akıngüç’ün “Tarihi Süreç İçerisinde Çanakkale Muharebeleri ve Muharebe Alanları” adlı çalışmasının önemli bir eser olduğunu, konuyla ilgilenenlerin hem kütüphanelerinde hem de arazi gezilerinde başucu kitap olarak kullanılabileceğini düşünüyorum.


Tuncay Yılmazer




Tarihi Süreç İçerisinde Çanakkale Muharebeleri ve Muharebe Alanları
Gürsel Akıngüç
Ajans 2023 Yayınları
Nispetiye Cad. Belediye Sit. No:10 A/4 Blok D:14/B
Etiler Beşiktaş İstanbul Tel:0212 351 70 23

16.941 okunma

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir