www.geliboluyuanlamak.com

Gelibolu Yarımadasında Yeni Bir Dönem: Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı’nın Kurulması (Dr. Mithat ATABAY)

 

Çanakkale kara savaşlarının yaşandığı alanların büyük bölümünün bulunduğu Gelibolu Yarımadası’na özel bir statü veren ilk yasal düzenleme 26 Mayıs 1973 tarihli ve 7/6477 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile gerçekleşmişti. Bu yasal düzenlemenin yapıldığı tarihten tam 41 yıl sonra “Gelibolu Yarımadası Tarihi Milli Parkı” yeni bir düzenleme ile tarihteki yerini alacak ve bundan sonra söz konusu savaş alanlarının her türlü sorumluluğu ve yetkisi yeni kurulacak olan “Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı”na ait olacaktır.

Peki, yeni kurulacak olan “Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı”na neden ihtiyaç duyuldu? Bu sorunun cevabını verelim.

Gelibolu Yarımadası Tarihi Milli Parkı’nda 1994 yangınından sonra başlayan planlama sürecinde ana tema “Barış” olarak belirlenmiş ancak evrensel bir yaklaşım olarak belirlenen bu tema uygulamada büyük ölçüde bir kenara itilmiş ve savaş temasına daha sıklıkla vurgu yapılmaya başlanmıştı. Bu durum pek çok eleştirilere de sebep olmaktaydı. Birinci Dünya Savaşı’nın başlamasının 100.yılı olan 2014 yılında, her türlü yaşanan olumsuzluklara rağmen yine de dünyanın en iyi korunmuş savaş alanlarından biri olan Gelibolu Yarımadası’nın “dünya kültürel mirası listesine önerilmesi” ve bu önerinin Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından desteklenerek 15 Nisan 2014’te UNESCO tarafından “Dünya Kültürel Miras Geçici Listesine” kabul edilmesi sonrasında Gelibolu Yarımadası Savaş alanları için de yeni bir süreç başlamış oldu. Bu çerçevede  Başbakan Recep Tayyip Erdoğan imzalı 23 Mayıs 2014 tarih ve 31853594-101-970-2435 sayılı yazı ile “Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı” kurulmasına dair kanun tasarısı Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne verildi. 14 asıl ve bir geçici maddeden oluşan kanun tasarısı Gelibolu Yarımadası’ndaki bugüne kadar uygulanan yönetim ve karar sisteminin tamamen değiştiriyor ve “özerk” bir yönetim modeli öngörüyor. Öngörülen yönetim modeline geçmeden kanun tasarısının ekinde yer alan genel gerekçeye önce göz atmak gerekir. Her ne kadar bilinen cümlelerden oluşsa da yine de hatırlatmakta yarar vardır.

Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı”nın kurulmasının genel gerekçesinde; “Çanakkale Savaşları; insanlık tarihinde bir dönüm noktasının yaşandığı, güç dengelerinin değiştiği, olayların akışı üzerinde Türk milletinin belirleyici bir rol oynadığı, milletimizin kahramanlık ve fedakârlığının doruk noktasına ulaştığı bir mücadele” olduğu belirtilerek “Çanakkale Zaferi; Mehmet Akif Ersoy’un ifadesiyle ancak “Bedr’in Aslanlarının” geçebileceği bir şan ve şerefe sahip olan ve Mustafa Kemal Atatürk’ün “savaşmayı değil ölmeyi emrettiği”, vatanın dört bir yanından ve bugün birçok farklı devletin toprakları içinde kalmış olan yerlerden savaşmaya gelen Mehmetçiklerin en büyük destanlarından biridir” denilmektedir.

Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı”nın kurulması için sunulan kanun tasarısında “Çanakkale Ruhu” Atatürk’ün Bombasırtı olayını anlatımıyla ifade edilmektedir ve bundan sonra kanun tasarısının gerekçesi “Çanakkale Zaferini kazandıran bu yüksek ruhun, Mehmetçiğin hatırasının, inancın, cesaretin ve azmin manevi mirasının kuşaktan kuşağa yaşatılması, her neslin bu kutsal maziden beslenerek büyümesi ve hep ileriye doğru, daha iyi olanı hedefleyerek gayret göstermesi ile ancak aziz şehitlerimizin ruhları şad olacaktır. Her gelen nesil onlara layık olma gayretiyle bu şerefli maziyi daha ileriye taşıma inancında ve isteğinde olacaktır” şeklinde ifade edilmektedir.

Çanakkale Savaşları; başta Milletimizin olmak üzere pek çok milletin tarihinin şekillenmesinde oynadığı rol ve savaşan taraflar arasında, verilen büyük kayıplara rağmen, geleceğe uzanan bir husumet yaratmak yerine günümüzde dahi devam eden barışçıl bir anlayış ve saygı yaratması ile tarihte müstesna bir yer edinmiştir. Çanakkale Savaşlarının cereyan ettiği alanın bütünsel bir bakış açısıyla ele alınarak açık hava müzesi olarak yeniden düzenlenmesine ve yönetilmesine ilişkin faaliyetleri yürütecek Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı kurulmasına yönelik olarak bu tasarı” hazırlanarak Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulmuştur.

“Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı” kurulmasının hedefi nedir?: “(Savaş Alanlarını) bütünsel bir bakış açısıyla ele alıp planlamak, cephe, siper, sahra hastanesi, şehitlik ve mevzi gibi savaş mekanlarının yaşanan olayları da yansıtacak şekilde aslına uygun olarak restorasyonunu yapmak, bunlara ek ve tamamlayıcı olarak Çanakkale Savaşlarının ruhunu yansıtacak sinema, animasyon, belgesel, müzik, drama, kitap ve benzeri görsel ve işitsel eser ve canlandırmalar üretmek ve yapmak suretiyle, Tarihi Alanın bir açık hava müzesi olarak düzenlenmesini ve ziyaretçilerin hizmetine sunulmasını sağlamaktır.”

Peki, “Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı” bu görevleri yürütebilmek için nasıl bir ekonomik yapıya sahip olacaktır? “Başkanlığın bu görevleri yürütebilmesi için, görevinin istisnai mahiyetinin gerektirdiği mali ve idari imkânlara sahip” olacaktır.

Bunun yanında Tarihi Alanın yarısını oluşturan orman vasfı korunmaya devam edilecek ve bu özelliğinden kaynaklanan korumaya yönelik uygulamalar sürdürülecektir. Bu görev, Orman ve Su İşleri Bakanlığı’nın görev tanımı kapsamında kalan işler olmakla birlikte Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarafından yürütülen hizmetlerle işbirliği içerisinde yapılacaktır.

Kurulacak olan “Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı” Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı bir kuruluş olacaktır.

“Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı” Başkanlık, Koordinasyon Kurulu ve hizmet birimlerinden oluşacaktır.

Başkan, en az dört yıllık eğitim veren yüksek öğretim kurumlarından mezun olan (yurtdışından mezunsa denkliği yükseköğretim kurulunca kabul edilmiş olması) mesleki açıdan yeterli bilgi ve deneyime sahip, mesleği ile ilgili olarak kamuda veya özel sektörde en az beş yıl çalışmış olanlardan üçlü kararname ile atanacak ve  “Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı”nın en üst yöneticisi olacaktır. Başkan, direkt Kültür ve Turizm Bakanı’na karşı sorumludur.

Başkanlık teşkilatı; beş hizmet biriminden oluşacaktır. Bunlar; “Alan Planlama ve Proje Grup Başkanlığı”, “Restorasyon ve Yapım İşleri Grup Başkanlığı”, “Alan Yönetimi ve Tanıtım Grup Başkanlığı”, “Yönetim ve Destek Hizmetleri Grup Başkanlığı” ve “Hukuk Müşavirliği”dir.

Kurulacak olan “Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı”nın kanun tasarısında en önemli özellik kurumlar arası işbirliğini sağlayacak olan bir “Koordinasyon Kurulu”nun oluşturulmasıdır.  “Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı Koordinasyon Kurulu” Kültür ve Turizm Bakanı’nın başkanlığında, Başkanlık, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı, Gençlik ve Spor Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, Milli Savunma Bakanlığı, Orman ve Su İşleri Bakanlığı müsteşarları ile Çanakkale Valisi olmak üzere on bir üyeden oluşmaktadır. Bakan olmadığı zaman Koordinasyon Kurulu’nun Başkanlığını “Başbakanlık Müsteşarı” başkanlık edecektir.

Kurulacak olan “Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı” görevlerini devlet memuriyetine atanma yeterliliğini haiz uzman personel ve destek personeli eliyle yürütecektir. Bu personelin sayısı en fazla 300 kişi olacaktır. Uzman personel, en az dört yıllık eğitim veren yüksek öğretim kurumlarından veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulunca kabul edilen yurtdışındaki kurumlardan mezun olmuş adaylar arasından istihdam edilecektir. Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanlar belirtilen şartları taşımaları halinde kendilerinin isteği, kurumlarının muvafakati ile Başkanlıkta Başkan, Grup Başkanı, hukuk müşaviri ve uzman personel olarak istihdam edilebileceklerdir. Başkanlık işçiler hariç olmak üzere, kamu kurum ve kuruluşlarından geçici olarak ihtiyaç duyduğu personeli ilgili kurumun iznin almak koşuluyla görevlendirebilecektir. Çalışacak personelin ücreti ve diğer mali haklarının üst sınırı Bakanın teklifi ile Bakanlar Kurulu tarafından belirlenecektir. Kurulacak olan “Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı”nda personelin büyük ölçüde sözleşmeli olarak çalışması öngörülmektedir. Gerektiği zaman özel bilgi ve uzmanlık gerektiren geçici nitelikteki işlerde Bakanın onayı alınarak özel sözleşme ile yabancı danışman ve uzman, istisnai sözleşme ile yerli danışman ve uzmanlar da çalıştırılabilecektir.

Başkanlığın bütçesi; genel bütçeden aktarılan tutarlar yanında, Tarihi Alanda sunulacak hizmetler karşılığında elde edilen gelirler, Bakanlık Döner Sermaye İşletmesinden aktarılacak tutarlar, Çanakkale İl Özel İdaresi, Çanakkale Belediyesi ve Çanakkale Ticaret ve Sanayi Odası bütçelerinden en az %1 ayrılacak paylar, Tarihi Alandaki işletme ve faaliyet gelirleri, yurtiçi ve yurtdışından sağlanacak yardım, bağış, sponsorluk gelirleri ile “Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı” gelirlerinin değerlendirilmesinden elde edilecek gelirlerden oluşacaktır.

Kurulacak olan “Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı” kanun tasarısında daha evvel Gelibolu Yarımadası Tarihi Milli Parkı Kanununda yer alan cezalar, yapılaşma, yapıların denetimi, yıkılması, izin ve irtifak hakları bu kanunda da aynı şekliyle yer almakta sadece cezalar güncellenmiş bulunmaktadır.

Kurulacak olan “Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı” Çanakkale Savaşları’nın 100.yılı anma etkinlikleri kapsamında yapılacak yapım, onarım, tanıtım ve yayım gibi faaliyetler için üç ay içinde acil eylem planı hazırlayacaktır.

Gelibolu Yarımadası savaş alanlarının 15 Nisan 2014 tarihinde UNESCO dünya kültürel geçici miras listesine girmesinden sonra yarımadada yeni bir dönem başlamış, “Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı”nın kurulması ile de bu sürecin icraat dönemi hayata geçmiş olacaktır.   

 ***Başbakan Recep Tayyip Erdoğan imzasıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na gönderilen “Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı Kurulması Hakkında Kanun Tasarısı”nın tam metni: web.tbmm.gov.tr/gelenkagitlar/metinler/309350.pdf

 

7total visits,2visits today

20.300 okunma

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir