GELİBOLU’YU ANLAMAK

Fransa’nın I. Dünya Savaşı’nda Akdeniz’de Bulunan Harp Gemileri (Bayram Akgün)

 

 

Büyük savaşın sinyallerinin verildiği 20. yy başlarında Kuzey Denizi’nde Alman donanmasının gücü hissedilmeye başlanmıştı. Böyle olunca Kuzey Denizi’ndeki hakimiyeti elde tutmaya çalışan İngilizler, son sistem savaş gemilerinin çoğunluğunu kaydırmak mecburiyetinde kalmıştır. İngilizlerin, dönemin şartlarına uygun olan harp gemilerini Kuzey Denizi’ne kaydırması da başta Akdeniz olmak üzere yakın denizlerdeki kontrolün Fransızlara bırakılmasına neden olmuştur.

İngiltere ve Fransa arasında 6 Ağustos 1914 tarihinde yapılan anlaşma da Akdeniz ve Manş Denizi civarının yönetimini Fransız donanmasına vermektedir. Ancak, Akdeniz’de dolaşan Goeben ve Breslau Alman savaş gemilerinin yakalanması sürecine kadar İngiliz savaş gemilerinin bir kısmı Fransız deniz sahası içerisinde bulunuyordu. Fakat bu savaş gemilerinin emirlerini doğrudan İngiltere’den alması ve Akdeniz’de bulunan Fransız donanma komutanının emirlerine riayet etmemesi söz konusuydu.

Bu durum ilerleyen zamanlarda Akdeniz’de bulunan İngiliz ve Fransız donanma komutanları arasında bazı anlaşmazlıklar doğuracaktır. Bu anlaşmazlıklar da Çanakkale Boğazı’na bir saldırı düzenleneceğinin kesinleşmesi ve uzun zamandır Goeben ve Breslau’nun arkasından Boğaz önüne gelen İngiliz filosunun olaylara daha iyi hakim olmasından dolayı İngiltere Deniz Bakanı Churchill’in Fransız Deniz Bakanı Augagneur’a durumu anlatıp kabul ettirmesiyle son bulur.

Bununla birlikte I. Dünya Savaşı’na İngiltere ile birlikte yola çıkan ve bu ülkenin yoldaşlığını yapan Fransa, Çanakkale Cephesi’nde de müttefikini yalnız bırakmamıştır.

İki ülkenin Akdeniz’deki savaş gemilerinin bir araya getirilerek oluşturulan “Birleşik Filo”, kendilerine amaç olarak Çanakkale Boğazı’nın geçilmesini belirlemişti. Çanakkale’deki Fransız savaş gemileri, İngiliz harp gemilerine nazaran daha zayıf bir kuvvet teşkil etmesine rağmen bu muharebede etkili görevler üstlenmiştir.

Daha önceki yazımızda 1915 senesinde Bahriye Nezâreti Birinci Dâire İkinci Şubesi tarafından tertip edilen, Matbaa-i Bahriye tarafından basılan, İngiltere ve Fransa’nın Bahr Sefid’de Bulunan Sefâin’i Harbiyesi’nin Albümü” adlı yayında bahsedilen İngiltere’ye ait harp gemilerinin özellikleri tablolaştırılarak sunulmuştu. Bu yazımızda ise aynı yayında geçen Fransa’ya ait harp gemilerinin özellikleri tablolaştırılarak sunulacaktır. Bununla birlikte Çanakkale Cephesi’nde görev alan İngiliz ve Fransız harp gemilerinin muharebe özelliği genel olarak anlatılmış olacaktır.

 

 

Fransa’ya Ait Harp Gemilerinin Teknik Özellikleri

Geminin Adı İkmal Tarihi Sınıfı Mâ-i Muhreci Tûlü Arzı Çektiği Su Makine iş’âr-ı Bârgîr Kuvveti Aldığı Kömür Mahruki Sür’ati
      Ton Kadem Kadem Kadem   Ton Mil
Courbet[1] 1911 Drednod 23.467 541 ½ 88 ½ 29 ½ 28.000 900 ilâ 2.700:

1.000 ton da yağ

21
Voltaire[2] 1911 Zırhlı 18.400 475 ¾ 84 ¾ 27 ½ 22.500 925 ilâ 2.100 19,4
Verite[3] 1908 Zırhlı 14.900 439 79 ½ 28 18.000 905 ilâ 1.825 18
Republique[4] 1906 Zırhlı 14.856 439 79 ½ 27 ⅓ 17.500 900 ilâ 1.850 18
Suffren 1903 Zırhlı 12.750 410 70 28 ¼ 16.200 820 ilâ 1.150 16
Bouvet[5] 1896 Zırhlı 12.205 397 70 ⅓ 28 ½ 14.000 620 ilâ 800 17
Golva[6]

Saint Louis (1900)

1899 Zırhlı 11.260 380 ½ 67 ¼ 28 14.500 680 ilâ 1.000 ve 200 ton yağ 18
Ernest Renan 1908 Zırhlı kruvazör 13.644 515 70 ¼ 27 37.000 1.350 ilâ 2.300 23
Jules Michelet 1908 Zırhlı kruvazör 12.600 485 70 27 29.000 1.400:

2.300

22
Leon Gambetta[7] 1903 Zırhlı kruvazör 12.416 476 70 ¼ 26 ½ 27.500 1.320 ilâ 2.100 22
Jurien de la Graviere 1901 Muhafazalı kruvazör 5.685 440 78 ⅔ 22 17.000 600 ilâ 900 23
Latouche Treville[8] 1892 Muhafazalı kruvazör 4.750 347,8 45,9 19,6 8.300 600 18,5
Du Chayla[9] 1895 Muhafazalı kruvazör 4.000 325 ½ 45 23 9.500 624 19
Foudr 1897 Hafif tayyâre sefînesi 6.086 374 ½ 51 ¾ 25 11.400 832 19,9
Renaudin[10] 1913 Torpido muhribi 756 256 26 9,8 14.300 140 30
Hussar 1908 Torpido muhribi 403 216,5 21,6 9,8 7.645 37 30,4
Etander 1908 Torpido muhribi 335 190,3 20,3 9,8 6.710 30 ilâ 62 28

 

 

Fransa’ya Ait Harp Gemilerinin Silahları ve Zırh Kalınlıkları

Geminin Adı Eslihası Zırhının Sihanı
Courbet 12 adet 30,5 santimetrelik 50 çapında, 22 adet 14 santimetrelik 50 çapında, 4 adet 57 milimetrelik, 4 adet tahte’lbahr 45 santimetrelik torpido tuyubu. Vasat da zırh kuşak 26,9 santimetre, başta ve kıçta kuşak nihayeti 18 santimetre, taretler 30,5 santimetre, taret kâ’ideleri 26,9 santimetre, ikinci derece bataryası 17,7, kapüdan kulesi 29,9 santimetre, muhafaza güvertesi 5,7 santimetre (Krup çeliği).
Voltaire 4 adet 30,5 santimetrelik 50 çapında, 12 adet 24 santimetrelik 50 çapında, 16 adet 75 milimetrelik, 10 adet 47 milimetrelik, 2 adet 45 santimetrelik tahte’lbahr torpido tuyubu. Vasat da zırh kuşak 25,3 santimetre, başta ve kıçta kuşak nihayeti 15,2 santimetre, muhafaza güvertesi 7,6 santimetre, taretler 31,7 santimetre, taret kâ’ideleri 27,9 santimetre, ikinci derecedeki taretler 29,9 santimetre, kapüdan kulesi 30,5 santimetre (Krup çeliği).
Verite 4 adet 30,5 santimetrelik 50 çapında, 10 adet 19 santimetrelik 45 çapında, 13 adet 65 milimetrelik, 10 adet 47 milimetrelik, 2 adet fevka’l-bahr bordada ve 2 adet tahte’lbahr 1904 sistemi torpido tuyubu. Vasat da zırh kuşak 27,9 santimetre, başta kuşak nihayeti 22,8 santimetre, kıçta kuşak nihayeti 17,7 santimetre, muhafaza güvertesi 7,6 santimetre, birinci derecedeki taretleri 31,7 santimetre, taret kâ’ideleri 27,9 santimetre, ikinci derecedeki taretleri 14 santimetre, kapüdan kulesi 27,9 santimetre (Krup çeliği).
Republique 4 adet 30,5 santimetrelik 45 çapında, 18 adet 16,4 santimetrelik 45 çapında, 25 adet 47 milimetrelik, 2 adet 37 milimetrelik, 3 adet fevka’l-bahr, 2 adet tahte’lbahr 45 santimetrelik torpido tuyubu. Vasat da zırh kuşak 27,9 santimetre, başta ve kıçta kuşak nihayetleri 17,7 santimetre, muhafaza güvertesi 7,6 santimetre, taretler 31,7 santimetre, taret kâ’ideleri 27,9 santimetre, ikinci derecedeki taretler 15 santimetre, kapüdan kulesi 33 santimetre.
Suffren 4 adet 30,5 santimetrelik 45 çapında, 10 adet 16,4 santimetrelik 45 çapında, 8 adet 10,2 santimetrelik, 22 adet 47 milimetrelik, 2 adet fevka’l-bahr 45 santimetrelik torpido tuyubu. Vasat da zırh kuşak 30,5 santimetre, başta ve kıçta kuşak nihayetleri 22,8 santimetre, muhafaza güvertesi 7,6 santimetre, taretler 33 santimetre, taret kâ’ideleri 25,3 santimetre, bataryası 13 santimetre, ikinci derecedeki taretler 13 santimetre, kapüdan kulesi 25,3 ilâ 30,5 santimetre (Harvey çeliği).
Bouvet 2 adet 30,5 santimetrelik 40 çapında, 2 adet 27,4 santimetrelik 40 çapında, 8 adet 14 santimetrelik 45 çapında, 8 adet 10,2 santimetrelik, 10 adet 47 milimetrelik, 20 adet 37 milimetrelik, 2 adet tahte’lbahr ve 2 adet  fevka’l-bahr 45 santimetrelik torpido tuyubu. Vasat da zırh kuşak 40,6 santimetre, başta kuşak 30,5 santimetre, kıçta kuşak nihayeti 25,3 santimetre, muhafaza güvertesi 8,9 santimetre, taretler 37,2 santimetre, taret kâ’ideleri 20,3 santimetre, küçük taretler 10 santimetre, kapüdan kulesi 25,3 santimetre (Sert çelik).
Golva

Saint Louis (1900)

4 adet 30,5 santimetrelik 40 çapında, 10 adet 14 santimetrelik, 8 adet 10,2 santimetrelik, 20 adet 47 milimetrelik, 4 adet 45 santimetrelik tahte’lbahr torpido tuyubu. Vasat da zırh kuşak 40,6 santimetre, başta ve kıçta kuşak nihayetleri 25,3 santimetre, muhafaza güvertesi 3,7 santimetre, baş tareti 22,8 santimetre, kıç tareti 27,9 santimetre, palavra güvertesi 7,6 santimetre, bataryası 6,7 santimetre, kapüdan kulesi 30,5 santimetre (Harvey çeliği).
Ernest Renan 4 adet 19,4 santimetrelik 45 çapında, 12 adet 16,4 santimetrelik 50 çapında, 16 adet 65 milimetrelik, 8 adet 47 milimetrelik, 2 adet 37 milimetrelik, 2 adet 45 santimetrelik tahte’lbahr torpido tuyubu. Vasat da zırh kuşak 17 santimetre, başta ve kıçta kuşak nihayetleri 7,6 santimetre, muhafaza güvertesi 6,3 santimetre, taretler 15,2 santimetre, taret kâ’ideleri 12,6 santimetre, ikinci derecedeki taretler 10,1 santimetre, kapüdan kulesi 20,3 santimetre (Krup çeliği).
Jules Michelet 4 adet 19 santimetrelik 45 çapında, 12 adet 16,4 santimetrelik 50 çapında, 24 adet 47 milimetrelik, 2 adet tahte’lbahr, 2 adet  fevka’l-bahr 45 santimetrelik torpido tuyubu. Vasat da zırh kuşak 17 santimetre, başta ve kıçta kuşak nihayeti 7,6 santimetre, muhafaza güvertesi 6,3 santimetre, taretler 15,2 santimetre, taret kâ’ideleri 12,6 santimetre, bataryası 10 santimetre, ikinci derecedeki taretler 10 santimetre, ikinci derecedeki taret kâ’ideleri 12,6 santimetre, kapüdan kulesi 20,3 santimetre (Krup çeliği).
Leon Gambetta 4 adet 19,4 santimetrelik 45 çapında, 16 adet 16,4 santimetrelik 45 çapında, 24 adet 47 milimetrelik, 3 adet fevka’l-bahr ve 2 adet tahte’lbahr 45 santimetrelik torpido tuyubu. Vasat da zırh kuşak 17 santimetre, başta ve kıçta kuşak nihayetleri 7,6 santimetre, muhafaza güvertesi 6,3 santimetre, taretler 20,3 santimetre, taret kâ’ideleri 20,3 santimetre, ikinci derecedeki taretler 14 santimetre, kapüdan kulesi 20,3 santimetre (Krup çeliği).
Jurien de la Graviere 8 adet 16,4 santimetrelik 45 çapında, 10 adet 47 milimetrelik, 2 adet fevka’l-bahr 45 santimetrelik torpido tuyubu. Muhafaza güvertesi 7,6 santimetre, kapüdan kulesi 16,5 santimetre (Nikelli harvey).
Latouche Treville (87 modeli) 2 adet 19,4 santimetrelik 45 çapında, 6 adet 14 santimetrelik 45 çapında, 6 adet 65 milimetrelik, 4 adet 47 milimetrelik, 4 adet 45 santimetrelik fevka’l-bahr torpido tuyubu. Vasat da zırh kuşak 8,5 santimetre, taretler 10 santimetre, kapüdan kulesi 9,1 santimetre, muhafaza güvertesi 5,5 santimetre (Çelik).
Du Chayla (87 modeli) 6 adet 16,4 santimetrelik 45 çapında, 4 adet 10 santimetrelik, 4 adet 47 milimetrelik, 11 adet 37 milimetrelik, 4 adet 36 santimetrelik fevka’l-bahr torpido tuyubu. Muhafaza güvertesi 7,6 santimetre, ana güverte üzerine mevzii 16,4 santimetrelik topların siperleri 5 santimetre.
Foudr[11] 8 adet 10 santimetrelik, 4 adet 65 milimetrelik, 2 adet 37 milimetrelik, 5 adet torpido tuyubu. Muhafaza güvertesi 8,8 santimetre, kazamatları 9,8 santimetre, makine üstü 9,8 santimetre, kapüdan kulesi 12 santimetre.
Renaudin 2 adet 10,2 santimetrelik, 4 adet 65 milimetrelik top, 4 adet 45 santimetrelik torpido tuyubu.
Hussar 6 adet 65 milimetrelik top, 2 adet 45 santimetrelik torpido tuyubu.
Etander 1 adet 65 milimetrelik, 6 adet 47 milimetrelik top, 2 adet 45 santimetrelik torpido tuyubu.

 

Çanakkale Savaşları Araştırmacı-Yazar

Bayram AKGÜN

baryamakgun@hotmail.com

[1] << Jean Bart >>, << Paris >> ve << France >> de bu sınıftandır.

[2] <<Vergniaud>>, <<Condorcet>>, <<Diderot>>, <<Mirabeau>> ve <<Danton>> da bu sınıftandır.

[3] <<Democratie>> ve <<Justice>> de bu sınıftan olup 1907-1908 tarihleri yapımlıdır.

[4] <<Patrie>> de bu sınıftandır.

[5] 5 Mart – 331 tarihinde Çanakkale medhalinde gark edilmiştir.

[6] <<Charlemagne>> de bu sınıftandır. Bu sefine ile <<Saint Louis>> zırhlısı 1908 senesinde tamir edildikleri gibi <<Golva>> zırhlısı da 1907 senesinde tamir edilmiştir.

[7] 1906 yılında ikmal edilen <<Jules Ferry>> ve <<Victor Hugo>> da bu sınıftandır.

[8] <<Amiral Charner>> ve <<Bruix>> de bu sınıftandır.

[9] <<Cassard>> de bu sınıftandır.

[10] <<Bisson>>, <<Commandant Lucas>> ve <<Protet>> de bu sınıftandır.

[11] Bu sefîne, bir balon ile tahte’lbahrleri taşıyabilecek tertibat ile mücehhez olduğu gibi fabrikası da vardır. 1912 senesinde de tayyâre alabilmek üzere tertibat yapılmıştır.

573 okunma

Bir düşünce üzerine “Fransa’nın I. Dünya Savaşı’nda Akdeniz’de Bulunan Harp Gemileri (Bayram Akgün)

  1. İsmail Tosun Saral

    Yedek Subay Abidin Efendi’de (Ege) 29 Nisan 1915 ile 26 Kasım 1915 tarihleri arasında günlüğüne şunları yazdı:
    “Bu gün hava güzel, bizde çadırda kitap okumakla vakit geçiriyoruz. Fransızların Leon Gambetta zırhlısı Avusturya denizaltısı tarafından batırıldı……”
    Abidin Ege (1893-1962), Çanakkale, Irak ve İran Cephelerinden Harb Günlükleri, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2001, s.114, 185, 192 ve 195.
    xxxxx
    “17 Nisan 1917’de İngilizler saat 05.30’da müthiş bir topçu bombardımanı ile İkinci Gazze Muharebesi’ni başlattılar. Topçu bombardımanını denizden de birçok monitor ve Fransız savaş gemisi Requin destekliyordu. ”
    “3.Gazze Muharebesinden önce Avusturya Macaristan Başkomutanlığı yirmi bir yaşındaki Teğmen Hans Sedlmayr komutasında iki adet uzun namlulu top göndermiştir. Toplar Nisan 1917’de İstanbul’a ulaştılar. Yeni gelen bu iki topla takviye edilen Batarya 10 cm’lik 20 Numaralı Topçu Bataryası (k.u.k 10-cm-Kanonenbatterie Nr.20) adını almıştır. 1 Kasım 1917’de saat 4’te Gazze siperlerimize donanma ateşi ile de desteklenen genel İngiliz hücumu başladı. 20 Numaralı Avusturya-Macaristan Topçu Bataryası subaylarından Teğmen Sedlmayr, Askalon-Mecdel kıyı bölgesini savunmakla görevliydi. Sedlmayr Bataryası’nın 10,250 m.’den attığı bir top mermisi Requin adlı Fransız kruvazörü üzerinde patlayarak ve kruvazöre ağır hasar verdirmiş, 1 Kasım 1917 günü 9 ölü ve 29 yaralı ile zırhlıyı savaş dışı bırakmıştır
    İsmail Tosun Saral-Emre Saral, Çanakkale Sina Filistin Cephelerinde Avusturya Macaristan Topcu Bataryaları

    Ek bilgi olarak selam ve saygılarımla sundum.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir