Bu araştırmada İzmir Bayındır ilçesi Dernekli Köyü Mersinli (Marmaraç) Mahallesinden Çanakkale Savaşına katılan ve şehit olan 1311 doğumlu Koca Ali Oğlu Mustafa anlatılmaktadır. Mustafa kendi köyünden Emine ile nişanlıdır ve bir dizi talihsiz olayla karşılaşır. Mustafa’nın ablasının düğünü sırasında dedesi vefat eder ve düğün günü Mustafa Çanakkale cephesine gitmek üzere silâh altına alınır. Nişanlısı tarafından sekiz yıl büyük ümitle beklenen ve dönemeyen Mustafa’nın ve ailesinin hazin hikâyesini anlatmaktadır. (N.Ç.)
Uluslararası Sempozyum – Büyük Savaş ve Osmanlı Devleti: Savaşa Giden Süreç
Marmara Üniversitesi, Birinci Dünya Savaşı’nın 100. yıl dönümü dolayısıyla uluslararası sempozyum düzenlemektedir. Sempozyum 16 Ekim 2014 tarihinde Marmara Üniversitesi Sultanahmet Yerleşkesinde yapılacaktır.
Gallipoli Constructions Are Continuing , The History and The Environment are Getting Lost ( Tuncay Yılmazer )
Gallipoli battlefield faces new developments again. A ceremony area is being planned on the top of the Hill 971 (Kocaçimentepe) It is wrongly considered that Hill 971 was major assembly area for Turkish 57. Regiment before to attack against Anzacs on 25 April 1915 . For this reason they plan to construct a ceremonial ground on top of the Hill 971. This is a big mistake and such unnecessary projects will damage the environment. Another plan ! There is a rumour that a hotel will be built on Suvla A beach ( Kangoroo beach )!Such developments, the architecture of which consists of extensive use of concrete and expensive granite stones, are not new to the peninsula. Especially over the last ten years, many memorials and cemeteries have been constructed on Gallipoli Peninsula….While Gallipoli constructions are continuing , the history and the environment are getting lost. (T.Y)
Çanakkale’de Yeni Şehitlik! (Gürsel Göncü)
Bu sabahtan itibaren, neredeyse tüm kanallar ve ajanslarda “Çanakkale’de yeni bir şehitlik bulundu” başlığı altında haberler geçiliyor. Yetkililer “Şüheda fışkıracak şüheda” edebiyatı yapıyor. Arka planda DSİ işçileri kazma kürek girişmişler, kemik çıkarıyorlar; kimileri de arada buldukları parçaları elleriyle bir köşeye atıyor; bir diğeri de mezar olarak belirlediği (?) yerlere elindeki kireci dökerek sınırlar çiziyor.Yeni bulunan “şehitlik” ve Çanakkale şehitlerinin acı hikayesinin kısa bir özeti. (G.G.)
Suçlu Sırbistan- Ayağa Kalk ! Avrupa 1914’te Savaşa Nasıl Sürüklendi ? Sleepwalkers (Uyurgezerler) Christopher Clark- Tuncay Yılmazer
Birinci Dünya Savaşı’nın nedenleri üzerine son yıllarda yayınlanan ve ses getiren çalışmalardan bir tanesi ise Cambridge Üniversitesi öğretim Üyesi Prof: Christopher Clark’ın “ Sleepwalkers-How Europa Went To 1914? “ ( Uyurgezerler- Avrupa 1914’te savaşa nasıl sürüklendi? ) “adlı çalışması oldu. Neredeyse savaşan tüm ülkelerin 6 dilde arşivlerinden de faydalanan Clark’ın kitabının kendine özgü tezleri ile farklı bir yer edindiğini söylemek mümkün. Eserin en önemli özelliği savaşın çıkışında Fransa-Almanya-Britanya-Rusya eksenini değil Sırbistan-Avusturya Macaristan İmparatorluğu arasında özellikle 1908’den sonra giderek gerginleşen , Balkan Savaşlarından sonra zirveye ulaşan anlaşmazlığı temel alması. Clark dönemin büyük güçlerinin kriz dönemlerinde diplomatik karar alma mekanizmalarında görev alanların (Devlet adamı, diplomat vs.) zaafiyetleri üzerinde duruyor, “uyurgezerler” olarak niteliyor….. Sırp Gizli servisinin Bosna’daki milliyetçi Sırp terör unsurlarına her türlü desteği sağladığını belirten Clark, Arşidük Franz Ferdinand’a düzenlenecek suikastten Sırp hükümetinin haberinin olduğunu, önlemek için hiçbir şey yapmadığını iddia ediyor (!) Dolayısıyla Viyana ültimatomunda haklıydı. (T.Y.)Bu makalenin kısaltılmış versiyonu #tarih dergisi Ağustos sayısında yayınlanmış, dergi yönetiminden alınan izinle siteye konulmuştur.
Çanakkale Savaşlarının 100. Yılı Özel Sayısı Makale Çağrısı
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Çanakkale Araştırmaları Dergisi tarafından Çanakkale Zaferi’nin 100. yıldönümü münasebetiyle 2015 Özel Sayısı yayınlanacaktır. İlgili sayıda, Çanakkale Muharebeleri’ne dair askerî, siyasî, uluslararası ilişkiler, savaşın sebep ve sonuçları ve tarafları gibi muhtelif konuları ele alan özgün makalelere yer verilecektir. 100. yıl Özel Sayısına makale göndermek için belirlenen son gün 15 Ocak 2015 tarihidir. Yayınlanacak olan eser prestij baskı olup yazarlara telif ücreti de ödenecektir. (Tanıtım Yazısından)
Bilgeliğin Yedi Sütunu- Thomas Edward Lawrence (Nagihan Haliloğlu)
Arapları Osmanlı devletine karşı isyana ikna edip, sonra da onlara vadettiği, Mekke’den Şam’a uzanacak Arap devletini ‘masada kaybeden’ T. E. Lawrence, bu hazin macerayı Türkçeye de çevrilmiş olan Bilgeliğin Yedi Sütunu adlı, yaklaşık 700 sayfalık ‘hatıratında’ anlatır. Kitap, ismini Eski Ahit’teki ‘Bilgelikler’ bölümündeki bilgeliğin ‘yedi sütunlu sarayı’ tasvirinden alır. Yayınlandığı günden itibaren tarihçilerin ve eleştirmenlerin gerçekleri tam yansıtmadığı konusunda hemfikir oldukları bu kitap yine de 1910’ların Ortadoğusu ve İngiliz sisteminin üretmiş olduğu zihinlerin bölgeyi nasıl gördüğü hakkında çok önemli ipuçları veriyor. Türkiye’de sadece casusluk faaliyetleriyle bilinen Lawrence’ın bu faaliyetlerin bir güncesini tutmuş olması ve bu güncenin İngiliz ve Amerikan harp akademilerinde okutuluyor olması, belki bizi kitaba şöyle bir göz gezdirmemiz gerektiğine ikna eder diye düşünüyorum. Ayrıca tüm ‘hayali’ unsurlarına rağmen Edward Said’in Oryantalizm kitabında da Bilgeliğin Yedi Sütunu’ndan bahsedip sık sık eleştiriler yönelttiğini de hatırlamakta fayda var. ( N.H )
Bu makale Lacivert Dergisi Eylül 2014 sayısında yayınlanmış olup dergi editörünün ve yazarının izniyle sitemize konulmuştur. ( T.Y )
1. DÜNYA SAVAŞI’YLA İLGİLİ TÜRKİYE’DE NELER YAPILDI/YAPILIYOR? (Adem Koçal)
Sizlere bu yıl akademik kurumlarda yapılmış ve yapılacak olan 1. Dünya Savaşı ile ilgili panel ve sempozyumların listesini sunuyoruz. Basınımıza çok yansımasa da Bilgi Üniversitesi’nden Bitlis Eren Üniversitesi’ne önemli toplantıların yapıldığı/yapılacağı açık. Umarız konuşmalar kitap olarak yada internet ortamında yayınlanır, konuyla ilgilenen daha büyük kitlelere ulaşma imkanı olur.
Bu listenin hazırlanmasında yardımcı olan Timaş Yayınları Editörlerinden Adem Koçal’a teşekkür ederim. (T.Y )
Vehip Paşa Kahramanlıktan Sürgüne (Dr. Yüksel Nizamoğlu)
Elimizde ismini şimdiye kadar çoğumuzun duymadığı bir komutanın hayatını anlatan bir kitap duruyor. Bu kitap, 23 Temmuz 1908’de Manastır’da 60 numaralı top arabasının üzerine çıkarak II. Meşrutiyet’i ilan eden beyannameyi okuyan, böylece Osmanlı kamuoyuna kendini tanıtan ve bu tarihten itibaren 1940’da vefatına kadar önce Osmanlı, daha sonra da Cumhuriyet devrinde çeşitli vesilelerle gündeme gelen Vehip Paşa’nın hayatını ve askeri faaliyetlerini ortaya koymayı amaçlıyor. Dr. Yüksel Nizamoğlu tarafından kaleme alınan eserin başlığının “Kahramanlıktan Sürgüne” olduğunu okuyunca önce şaşırıyorsunuz, ama okudukça ne kadar yerinde bir başlık olduğunu anlıyorsunuz. Çünkü 1875’de Yanya’da doğan Vehip Paşa başarılı bir askeri okul hayatından sonra mesleğinde ordu komutanlığına kadar yükselmiş, Çanakkale Savaşları’nda başarılar kazanmış, 1918 yılında Erzincan’dan başlayarak Batum’a kadar ilerleyen ordunun başında “kahraman” olarak değerlendirilmiş bir komutan olmasına karşılık bu statüsü kısa sürmüş ve Mondros Mütarekesi’nden sonra da çeşitli suçlamalara maruz kalmıştır. Vehip Paşa 1920 yılında da yurtdışına kaçacak, önce askerlik görevinden uzaklaştırılacak, 1928 yılında da Bakanlar Kurulu kararıyla vatandaşlıktan çıkarılacaktır. “Kahramanımız” artık bir ülkede bile uzun süre kalamayacak, İtalya, Romanya, Yunanistan’da kısa sürelerle yaşayacak ve Türk istihbaratı tarafından hakkında “çokça mübalağa içeren” raporlar düzenlenecektir. Vehip Paşa artık bir zorunlu “sürgün” dür ve Atatürk’ün ölümünden sonra 1939’da tekrar vatandaşlığa kabul edilene kadar birçok sıkıntıyla boğuşmak zorunda kalmıştır. (Tanıtım Yazısından)
tarih Dergisi Ağustos Sayısında 1. Dünya Savaşı nın Nedenleri Dosyası
#tarih Dergisi ‘nin yeni sayısı çıktı. Gürsel Göncü yönetimindeki Ağustos sayısının en önemli dosya konusu ise “1. Dünya Savaşı-100.Yıl: Felaketin ayak sesleri”. İçinde bulunduğumuz yıl seyri ve sonuçları ile ülkemizi de derinden etkileyen 1. Dünya Savaşı’nın 100. Yıldönümü. Dergi savaşın nedenlerini hayli kapsamlı bir dosyayla masaya yatırıyor. Bu bölüm de benim de bir yazım var. Yazım da Türk okuyucuyla henüz daha buluşmayan, ancak başta İngiltere ve Almanya olmak üzere yayınlandığı ülkelerde tarihçiler arasında hayli tartışmalara yol açan Prof. Christopher Clark’ın “Sleepwalkers- How Europa Went To War in 1914- Uyurgezerler, Avrupa 1914’te Savaşa Nasıl Sürüklendi?” adlı kitabı tanıtıyor, dile getirdiği önemli tezleri paylaşıyorum. Kitabın bir hayli tartışmalı ve ilginç bulduğumu belirteyim. Umarım en kısa zamanda Türkçeye çevrilir. Sitemizin yazarlarından Muzaffer Albayrak’ın ilk kez yayınlanan belge ışığında Osmanlı Kabinesinin Said Halim Paşa başkanlığında 9 Ağustos 1914’te Almanları nasıl oyalayacaklarını tartıştıkları toplantıyı anlattığı yazısının da ilginizi çekeceğini düşünüyorum. (T.Y)