GELİBOLU’YU ANLAMAK

Çanakkale Muharebelerinin en önemli kaynakları muhakkak ki dönemin arşiv belgeleri ile savaşa katılmış askerlerin hatıra ve günlükleridir. Her geçen gün yenilerinin neşredildiği bu günlük ve hatıralardan biri de henüz yayınlan­mamış, çalışmamızın da konusunu teşkil eden Müstahkem Mevkii İntepe Top­çu Grubunda ismini henüz tespit edemediğimiz bir subaya aittir. Bu günlüğü ise diğerlerinden farklı kılan husus ise Çanakkale Muharebeleri’ne farklı bir ta­raftan, Anadolu tarafından bakmasıdır. (L.E.)

8 Ağustos 1915 Kurban Bayramı Arifesi Pazar günü saat 04.00 sularında İstanbul’dan Çanakkale’ye gitmekte olan, Barbaros Hayrettin Zırhlısı, İngiliz Denizaltısı E11 tarafından Gelibolu ile Bolayır arasında torpille vurularak batırıldı. Gemide; Çanakkale 5. orduya gidecek çok sayıda askeri cephane, çeşitli gereçler, karacı subaylar, önemli miktarda para, 71 subay, 1200’e yakın personel bulunuyordu. Donanma komutan vekili Arif Bey de gemideydi. Gemi komutanı Albay Muzaffer Adil Beydi. Donanma komutanı Almandı. Seferberlik ilanı ile dedem Harun Tekinbaş ikinci kez Barbaros Zırhlısı’nda usta gemici güverte askeri olarak görev almıştı. Dedem Harun Tekinbaş iyi bir güverte askeriydi. İngiliz E11 denizaltısı tarafından batırılan Barbaros Zırhlısı’ndan 51’i subay toplam 400’e yakın asker sağ olarak kurtuldu. Diğerleri ise şehit oldu. Sağ olarak kurtulanlar arasında dedem Harun Tekinbaş’ta bulunmaktaydı. (Ö.T.)

Bundan tam 100 yıl önce Saraybosna’da Bosnalı bir Sırp gencinin işlediği cinayet , tüm dünyayı sarsacak , milyonlarca insanın ölmesine, sakat kalmasına yol açacak bir felaketin ilk kıvılcımı olacaktı. Öyle bir felaketti ki bu; aradan 100 sene geçse de yol açtığı krizler bugün bile gündemde. Avrupa ülkeleri kendi aralarındaki problemleri 2. Dünya Savaşı sonrası çözdüler. Ancak ülkemizin 1. Dünya Savaşı’nın artçı şoklarından etkilenmediğini söylemek mümkün değil. Ortadoğu coğrafyası’nda baş aktörler kısmen değişse de 1. Dünya Savaşı tüm şiddetiyle devam ediyor. 2007 yılında Kültür Dergisi 1. Dünya Savaşı özel sayısı için yazdığım makaleyi , meş’um olayın yıldönümü olması nedeniyle yeniden dikkatlerinize sunuyorum. Umarım 1. Dünya Savaşı siyasi, askeri , sosyolojik ve kültürel sonuçlarıyla çok daha ayrıntılı değerlendirilir. (T.Y)

Fotoğraflar, dönemine ait portre ve muharebe tasvirleri, silah ve üniforma çizimleri ve yüz yirmi adet özel olarak hazırlanmış tam renkli sefer haritası, savaş planı ve üç boyutlu canlandırmalarla zenginleştirilen kitap, “şanlı bir komutan” olmanın özünü yakalıyor. Askerî tarih meraklılarının başucundan ayırmaması gereken bir eser… (Tanıtım Yazısından)

Çanakkale Kara Muhareberelerinde bazı toplarımız itilaf devletleri askerleri tarafından değişik adlar ile anılmış ( Asiatic Annie, Beachy Bill, Anafarta Annie ), yüreklere korku salmışlardı. Bahsi geçen, adına şiirler dahi yazılan “namlı” toplarımız, bizler tarafından neredeyse hiç bilinmemektedir. Bugüne dek adlarını gerçekten çok az ya da hiç anmadık. Elbette burada amaçlanan bahis sadece toplar değil, topçularımızdır. Düşünün ki bu toplardan bir tanesi, Fransız General’i mecruh ederken, bir tanesi 1000’in üzerinde kayıp verdiriyor bir diğerinin de sadece 1 top mermisi 18 kişiyi yaralıyor. Müttefikleri o kadar rahatsız ediyorlar, kayıplar verdiriyorlar ki artık, bunlardan bir tanesinin yerini bulup teslim almak için tüm kuvvetini vermeye hazır komutanlar çıkıyor. Beachy Bill’den korunmak için Müttefik Ordonat Servisi bir genelge bile yayınlıyor. Üzerlerine Endymion, M21 Monitörü, Bacchante zırhlısı ateş yağdırmış yine vazgeçmemişlerdi. Yiğitliklerinin unutulmadığını göstermek ve okuyanların da unutmayacağına olan inancımdan onları da burada yad etmek tam yeri ve zamanıdır fikrindeyim. Muhakkak ki bir ordunun en önemli kuvveti piyade birlikleridir. Fakat unuttuğumuz topçu kahramanların gazabına uğrayan müttefik askerleri ve kaynaklar bilgiler bize gösterdi ki, her ne kadar piyade ana kuvvet olsa da topçular piyadelerin mütemmim cüzüdür. ( M. O. Y. )